{"id":4187,"date":"2025-04-28T12:51:17","date_gmt":"2025-04-28T12:51:17","guid":{"rendered":"https:\/\/ruwark.com\/?p=4187"},"modified":"2025-04-28T12:51:17","modified_gmt":"2025-04-28T12:51:17","slug":"ciras-vs-das-que-tramite-necesitas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/ciras-vs-das-que-tramite-necesitas\/","title":{"rendered":"CIRAS vs DAS: \u00bfQu\u00e9 tr\u00e1mite necesitas para tu proyecto en Per\u00fa en 2025?"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"4187\" class=\"elementor elementor-4187\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-684db30 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"684db30\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b28625a elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"b28625a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">La nueva realidad cultural para proyectos en Per\u00fa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7692ed5 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"7692ed5\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"\" data-start=\"876\" data-end=\"1183\">CIRAS VS DAS . El Per\u00fa es un pa\u00eds donde el suelo respira historia. Debajo de cada carretera, lote urbano, canal de irrigaci\u00f3n o tajo minero puede yacer evidencia milenaria de civilizaciones pasadas. Esta riqueza cultural, a la vez que un orgullo nacional, representa un <strong data-start=\"1131\" data-end=\"1145\">reto legal<\/strong> para cualquier proyecto de inversi\u00f3n.<\/p><p class=\"\" data-start=\"1185\" data-end=\"1651\">Desde hace d\u00e9cadas, cualquier proyecto que implique remoci\u00f3n de tierras est\u00e1 obligado a demostrar que su intervenci\u00f3n no da\u00f1ar\u00e1 restos arqueol\u00f3gicos. Durante mucho tiempo, el principal mecanismo para cumplir este requisito fue el <strong data-start=\"1415\" data-end=\"1478\">Certificado de Inexistencia de Restos Arqueol\u00f3gicos (CIRAS)<\/strong>. Sin embargo, la llegada del <strong data-start=\"1508\" data-end=\"1556\">Diagn\u00f3stico Arqueol\u00f3gico de Superficie (DAS)<\/strong> en 2025 ha cambiado radicalmente la forma en que las empresas deben gestionar esta obligaci\u00f3n.<\/p><p class=\"\" data-start=\"1653\" data-end=\"1865\">Hoy, confundir CIRAS y DAS puede significar <strong data-start=\"1697\" data-end=\"1774\">severas demoras, sanciones millonarias o incluso la paralizaci\u00f3n de obras<\/strong>. Por ello, <strong data-start=\"1786\" data-end=\"1864\">comprender la diferencia entre ambos instrumentos es m\u00e1s cr\u00edtico que nunca<\/strong>.<\/p><p class=\"\" data-start=\"1867\" data-end=\"1920\">En este blog, te guiaremos paso a paso para entender:<\/p><ul data-start=\"1922\" data-end=\"2177\"><li class=\"\" data-start=\"1922\" data-end=\"1967\"><p class=\"\" data-start=\"1924\" data-end=\"1967\">\u00bfQu\u00e9 es el CIRAS y cu\u00e1ndo todav\u00eda se usa?<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"1968\" data-end=\"2022\"><p class=\"\" data-start=\"1970\" data-end=\"2022\">\u00bfQu\u00e9 es el DAS y por qu\u00e9 se ha vuelto el est\u00e1ndar?<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"2023\" data-end=\"2079\"><p class=\"\" data-start=\"2025\" data-end=\"2079\">\u00bfCu\u00e1l es el mejor tr\u00e1mite seg\u00fan tu tipo de proyecto?<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"2080\" data-end=\"2118\"><p class=\"\" data-start=\"2082\" data-end=\"2118\">\u00bfQu\u00e9 errores comunes debes evitar?<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"2119\" data-end=\"2177\"><p class=\"\" data-start=\"2121\" data-end=\"2177\">\u00bfQu\u00e9 tendencias regulatorias se proyectan hacia el 2026?<\/p><\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-91696e4 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"91696e4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d7d5c01 elementor-widget elementor-widget-link-in-bio-var-5\" data-id=\"d7d5c01\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"link-in-bio-var-5.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-link-in-bio e-link-in-bio-var-5\">\n\t\t\t<div class=\"e-link-in-bio__content\">\n\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-link-in-bio__identity\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-link-in-bio__identity-image e-link-in-bio__identity-image-cover\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-link-in-bio__bio\">\n\t\t\t\t<h2 class=\"e-link-in-bio__heading\">Consultora en Arqueolog\u00eda<\/h2>\t\t\t\t<h3 class=\"e-link-in-bio__title\">CIRAS | PEA | PMAR | PRA | DRONE LIDAR<\/h3>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-link-in-bio__icons has-size-small\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-link-in-bio__icon is-size-small\">\n\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ruwarkarqueologos\" target=\"_blank\" rel=\"noopener \" aria-label=\"Facebook\" class=\"e-link-in-bio__icon-link\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-link-in-bio__icon-svg\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fab-facebook\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M504 256C504 119 393 8 256 8S8 119 8 256c0 123.78 90.69 226.38 209.25 245V327.69h-63V256h63v-54.64c0-62.15 37-96.48 93.67-96.48 27.14 0 55.52 4.84 55.52 4.84v61h-31.28c-30.8 0-40.41 19.12-40.41 38.73V256h68.78l-11 71.69h-57.78V501C413.31 482.38 504 379.78 504 256z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-link-in-bio__icon is-size-small\">\n\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/ruwarkconsultoria\" target=\"_blank\" rel=\"noopener \" aria-label=\"Instagram\" class=\"e-link-in-bio__icon-link\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-link-in-bio__icon-svg\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fab-instagram\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M224.1 141c-63.6 0-114.9 51.3-114.9 114.9s51.3 114.9 114.9 114.9S339 319.5 339 255.9 287.7 141 224.1 141zm0 189.6c-41.1 0-74.7-33.5-74.7-74.7s33.5-74.7 74.7-74.7 74.7 33.5 74.7 74.7-33.6 74.7-74.7 74.7zm146.4-194.3c0 14.9-12 26.8-26.8 26.8-14.9 0-26.8-12-26.8-26.8s12-26.8 26.8-26.8 26.8 12 26.8 26.8zm76.1 27.2c-1.7-35.9-9.9-67.7-36.2-93.9-26.2-26.2-58-34.4-93.9-36.2-37-2.1-147.9-2.1-184.9 0-35.8 1.7-67.6 9.9-93.9 36.1s-34.4 58-36.2 93.9c-2.1 37-2.1 147.9 0 184.9 1.7 35.9 9.9 67.7 36.2 93.9s58 34.4 93.9 36.2c37 2.1 147.9 2.1 184.9 0 35.9-1.7 67.7-9.9 93.9-36.2 26.2-26.2 34.4-58 36.2-93.9 2.1-37 2.1-147.8 0-184.8zM398.8 388c-7.8 19.6-22.9 34.7-42.6 42.6-29.5 11.7-99.5 9-132.1 9s-102.7 2.6-132.1-9c-19.6-7.8-34.7-22.9-42.6-42.6-11.7-29.5-9-99.5-9-132.1s-2.6-102.7 9-132.1c7.8-19.6 22.9-34.7 42.6-42.6 29.5-11.7 99.5-9 132.1-9s102.7-2.6 132.1 9c19.6 7.8 34.7 22.9 42.6 42.6 11.7 29.5 9 99.5 9 132.1s2.7 102.7-9 132.1z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-link-in-bio__icon is-size-small\">\n\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.linkedin.com\/company\/106488335\" target=\"_blank\" rel=\"noopener \" aria-label=\"LinkedIn\" class=\"e-link-in-bio__icon-link\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-link-in-bio__icon-svg\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fab-linkedin-in\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M100.28 448H7.4V148.9h92.88zM53.79 108.1C24.09 108.1 0 83.5 0 53.8a53.79 53.79 0 0 1 107.58 0c0 29.7-24.1 54.3-53.79 54.3zM447.9 448h-92.68V302.4c0-34.7-.7-79.2-48.29-79.2-48.29 0-55.69 37.7-55.69 76.7V448h-92.78V148.9h89.08v40.8h1.3c12.4-23.5 42.69-48.3 87.88-48.3 94 0 111.28 61.9 111.28 142.3V448z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\n\t\t<div class=\"e-link-in-bio__ctas has-type-button\">\n\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/ruwark.com\/#elementor-action%3Aaction%3Dpopup%3Aopen%26settings%3DeyJpZCI6Ijc0MSIsInRvZ2dsZSI6ZmFsc2V9\" target=\"_blank\" rel=\"noopener \" class=\"e-link-in-bio__cta is-type-button has-image has-corners-rounded\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-link-in-bio__cta-image\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-link-in-bio__cta-text\">\n\t\t\t\t\t\tCIRAS\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/ruwark.com\/#elementor-action%3Aaction%3Dpopup%3Aopen%26settings%3DeyJpZCI6Ijc0MSIsInRvZ2dsZSI6ZmFsc2V9\" target=\"_blank\" rel=\"noopener \" class=\"e-link-in-bio__cta is-type-button has-image has-corners-rounded\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-link-in-bio__cta-image\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/ruwark.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Beneficios-del-Uso-de-LiDAR-en-Proyectos-de-Evaluacion-Arqueologica-ruwark-150x150.jpg\" class=\"e-link-in-bio__cta-image-element\" alt=\"\" \/>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-link-in-bio__cta-text\">\n\t\t\t\t\t\tPMAR\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/ruwark.com\/#elementor-action%3Aaction%3Dpopup%3Aopen%26settings%3DeyJpZCI6Ijc0MSIsInRvZ2dsZSI6ZmFsc2V9\" target=\"_blank\" rel=\"noopener \" class=\"e-link-in-bio__cta is-type-button has-image has-corners-rounded\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-link-in-bio__cta-image\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-link-in-bio__cta-text\">\n\t\t\t\t\t\tPEA\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/ruwark.com\/#elementor-action%3Aaction%3Dpopup%3Aopen%26settings%3DeyJpZCI6Ijc0MSIsInRvZ2dsZSI6ZmFsc2V9\" target=\"_blank\" rel=\"noopener \" class=\"e-link-in-bio__cta is-type-button has-image has-corners-rounded\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-link-in-bio__cta-image\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"e-link-in-bio__cta-text\">\n\t\t\t\t\t\tPRA\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<div class=\"e-link-in-bio__bg\">\n\t\t\t\t<div class=\"e-link-in-bio__bg-overlay\"><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7ee09e1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"7ee09e1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">El CIRAS: El certificado que domin\u00f3 la gesti\u00f3n cultural durante a\u00f1os<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ba5b578 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"ba5b578\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">\u00bfQu\u00e9 es el CIRAS?<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e3c8623 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e3c8623\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"\" data-start=\"2286\" data-end=\"2558\">El <strong data-start=\"2289\" data-end=\"2366\">Certificado de Inexistencia de Restos Arqueol\u00f3gicos Superficiales (CIRAS)<\/strong> era, hasta el 2024, el procedimiento m\u00e1s habitual para obtener una <strong data-start=\"2434\" data-end=\"2457\">autorizaci\u00f3n r\u00e1pida<\/strong> que permitiera ejecutar obras menores o proyectos en zonas urbanas o rurales \u00ablibres de patrimonio\u00bb.<\/p><p class=\"\" data-start=\"2560\" data-end=\"2806\">El CIRAS <strong data-start=\"2569\" data-end=\"2608\">no implicaba levantamiento de campo<\/strong>: se basaba en an\u00e1lisis documental y cartogr\u00e1fico, utilizando fuentes como registros previos, fotograf\u00edas a\u00e9reas antiguas, catastro arqueol\u00f3gico nacional, y la experiencia acumulada de los gestores.<\/p><p class=\"\" data-start=\"2808\" data-end=\"2943\">En esencia, consist\u00eda en <strong data-start=\"2833\" data-end=\"2866\">presentar documentos y planos<\/strong> que acreditaran que el \u00e1rea <strong data-start=\"2895\" data-end=\"2942\">no conten\u00eda evidencia arqueol\u00f3gica conocida<\/strong>.\u00a0<span style=\"letter-spacing: 0px; word-spacing: 0em;\">CIRAS VS DAS .<\/span><span style=\"letter-spacing: 0px; word-spacing: 0em;\">\u00a0<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5061acc elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"5061acc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Historia normativa del CIRAS en Per\u00fa<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-49bf8bb elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"49bf8bb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ul data-start=\"2995\" data-end=\"3552\"><li class=\"\" data-start=\"2995\" data-end=\"3091\"><p class=\"\" data-start=\"2997\" data-end=\"3091\"><strong data-start=\"2997\" data-end=\"3005\">1993<\/strong> \u2013 Primera implementaci\u00f3n del concepto en proyectos de irrigaci\u00f3n y caminos rurales.<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"3092\" data-end=\"3219\"><p class=\"\" data-start=\"3094\" data-end=\"3219\"><strong data-start=\"3094\" data-end=\"3119\">2004 \u2013 Ley N.\u00ba 28296:<\/strong> Formaliza la necesidad de certificar inexistencia de patrimonio para toda obra p\u00fablica o privada.<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"3220\" data-end=\"3310\"><p class=\"\" data-start=\"3222\" data-end=\"3310\"><strong data-start=\"3222\" data-end=\"3263\">2018 \u2013 D.S. 007-2018-MC (ROF MINCUL):<\/strong> Establece oficialmente el tr\u00e1mite del CIRAS.<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"3311\" data-end=\"3418\"><p class=\"\" data-start=\"3313\" data-end=\"3418\"><strong data-start=\"3313\" data-end=\"3359\">2022 \u2013 D.S. 011-2022-MC (RIA actualizado):<\/strong> Reglamenta plazos, formatos y procedimientos para CIRAS.<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"3419\" data-end=\"3552\"><p class=\"\" data-start=\"3421\" data-end=\"3552\"><strong data-start=\"3421\" data-end=\"3466\">2024-2025 \u2013 D.L. 1680 y D.S. 004-2025-MC:<\/strong> Introducen el DAS y limitan dr\u00e1sticamente los casos donde a\u00fan se puede usar el CIRAS.<\/p><\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-89fab6a elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"89fab6a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Procedimiento b\u00e1sico del CIRAS (antes del 2025)<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-be454ac elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"be454ac\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ol data-start=\"3615\" data-end=\"3864\"><li class=\"\" data-start=\"3615\" data-end=\"3731\"><p class=\"\" data-start=\"3618\" data-end=\"3646\">Preparaci\u00f3n de expediente:<\/p><ul data-start=\"3650\" data-end=\"3731\"><li class=\"\" data-start=\"3650\" data-end=\"3672\"><p class=\"\" data-start=\"3652\" data-end=\"3672\">Plano de ubicaci\u00f3n<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"3676\" data-end=\"3697\"><p class=\"\" data-start=\"3678\" data-end=\"3697\">Plano perim\u00e9trico<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"3701\" data-end=\"3731\"><p class=\"\" data-start=\"3703\" data-end=\"3731\">Memoria descriptiva simple<\/p><\/li><\/ul><\/li><li class=\"\" data-start=\"3732\" data-end=\"3779\"><p class=\"\" data-start=\"3735\" data-end=\"3779\">Presentaci\u00f3n ante el Ministerio de Cultura<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"3780\" data-end=\"3818\"><p class=\"\" data-start=\"3783\" data-end=\"3818\">Evaluaci\u00f3n documental en gabinete<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"3819\" data-end=\"3864\"><p class=\"\" data-start=\"3822\" data-end=\"3864\">Emisi\u00f3n del Certificado en 20 d\u00edas h\u00e1biles<\/p><\/li><\/ol><p class=\"\" data-start=\"3866\" data-end=\"3996\"><strong data-start=\"3866\" data-end=\"3881\">Importante:<\/strong><br data-start=\"3881\" data-end=\"3884\" \/>Durante este proceso, <strong data-start=\"3906\" data-end=\"3938\">no se exig\u00eda visita de campo<\/strong> ni registro fotogr\u00e1fico ni prospecci\u00f3n arqueol\u00f3gica real.\u00a0<span style=\"letter-spacing: 0px; word-spacing: 0em;\">CIRAS VS DAS .<\/span><span style=\"letter-spacing: 0px; word-spacing: 0em;\">\u00a0<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f311a78 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"f311a78\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ventajas y limitaciones del CIRAS<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f6f94d7 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f6f94d7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<table class=\"min-w-full\" data-start=\"4045\" data-end=\"4479\"><thead data-start=\"4045\" data-end=\"4082\"><tr data-start=\"4045\" data-end=\"4082\"><th data-start=\"4045\" data-end=\"4055\">Aspecto<\/th><th data-start=\"4055\" data-end=\"4066\">Ventajas<\/th><th data-start=\"4066\" data-end=\"4082\">Limitaciones<\/th><\/tr><\/thead><tbody data-start=\"4121\" data-end=\"4479\"><tr data-start=\"4121\" data-end=\"4215\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4121\" data-end=\"4140\">Agilidad inicial<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4140\" data-end=\"4171\">Tr\u00e1mite sencillo y econ\u00f3mico<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4171\" data-end=\"4215\">Alta posibilidad de omisi\u00f3n de hallazgos<\/td><\/tr><tr data-start=\"4216\" data-end=\"4303\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4216\" data-end=\"4232\">Accesibilidad<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4232\" data-end=\"4268\">No requer\u00eda arque\u00f3logo registrado<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4268\" data-end=\"4303\">Poco valor cient\u00edfico y t\u00e9cnico<\/td><\/tr><tr data-start=\"4304\" data-end=\"4386\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4304\" data-end=\"4312\">Costo<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4312\" data-end=\"4333\">Relativamente bajo<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)] min-w-[calc(var(--thread-content-max-width)\/3)]\" data-start=\"4333\" data-end=\"4386\">Vulnerable a cuestionamientos legales posteriores<\/td><\/tr><tr data-start=\"4387\" data-end=\"4479\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4387\" data-end=\"4398\">Vigencia<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4398\" data-end=\"4434\">Sujeta a cambios en uso del suelo<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)] min-w-[calc(var(--thread-content-max-width)\/3)]\" data-start=\"4434\" data-end=\"4479\">Poca integraci\u00f3n a sistemas SIG oficiales<\/td><\/tr><\/tbody><\/table>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-575de19 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"575de19\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Riesgos de usar solo CIRAS en proyectos complejos<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d0bca59 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"d0bca59\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"\" data-start=\"4543\" data-end=\"4765\">A medida que la presi\u00f3n p\u00fablica y legal sobre la protecci\u00f3n del patrimonio creci\u00f3, surgieron varios casos donde <strong data-start=\"4655\" data-end=\"4706\">obras con CIRAS aprobado terminaron paralizadas<\/strong> tras hallazgos fortuitos en plena ejecuci\u00f3n. Esto provoc\u00f3:<\/p><ul data-start=\"4767\" data-end=\"4914\"><li class=\"\" data-start=\"4767\" data-end=\"4801\"><p class=\"\" data-start=\"4769\" data-end=\"4801\">Paralizaci\u00f3n inmediata de obra<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"4802\" data-end=\"4841\"><p class=\"\" data-start=\"4804\" data-end=\"4841\">Multas por afectaci\u00f3n al patrimonio<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"4842\" data-end=\"4881\"><p class=\"\" data-start=\"4844\" data-end=\"4881\">Denuncias penales contra promotores<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"4882\" data-end=\"4914\"><p class=\"\" data-start=\"4884\" data-end=\"4914\">Da\u00f1o reputacional irreversible<\/p><\/li><\/ul><p class=\"\" data-start=\"4916\" data-end=\"5077\">Estos incidentes fueron uno de los catalizadores principales para que el Ministerio de Cultura propusiera <strong data-start=\"5022\" data-end=\"5068\">un nuevo instrumento t\u00e9cnico m\u00e1s confiable<\/strong>: el DAS.\u00a0<span style=\"letter-spacing: 0px; word-spacing: 0em;\">CIRAS VS DAS .<\/span><span style=\"letter-spacing: 0px; word-spacing: 0em;\">\u00a0<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-eb3198c elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"eb3198c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">\u00bfD\u00f3nde todav\u00eda puede usarse un CIRAS en 2025?<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-097146c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"097146c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"\" data-start=\"5137\" data-end=\"5204\">Aunque su \u00e1mbito se ha reducido mucho, el CIRAS sigue permitido en:<\/p><ul data-start=\"5206\" data-end=\"5561\"><li class=\"\" data-start=\"5206\" data-end=\"5309\"><p class=\"\" data-start=\"5208\" data-end=\"5309\"><strong data-start=\"5208\" data-end=\"5238\">\u00c1reas urbanas consolidadas<\/strong>, donde existe evidencia previa clara de nula presencia arqueol\u00f3gica.<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"5310\" data-end=\"5477\"><p class=\"\" data-start=\"5312\" data-end=\"5477\"><strong data-start=\"5312\" data-end=\"5333\">Proyectos menores<\/strong> que no impliquen movimiento de tierra ni alteraci\u00f3n significativa del subsuelo (ej.: tendido superficial de cables, remodelaciones internas).<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"5478\" data-end=\"5561\"><p class=\"\" data-start=\"5480\" data-end=\"5561\"><strong data-start=\"5480\" data-end=\"5539\">Ampliaciones dentro de predios previamente certificados<\/strong> bajo normas vigentes.<\/p><\/li><\/ul><blockquote data-start=\"5563\" data-end=\"5706\"><p class=\"\" data-start=\"5565\" data-end=\"5706\">\u26a0 Pero atenci\u00f3n: cada vez m\u00e1s municipios y sectores p\u00fablicos exigen ahora el DAS como prueba reforzada, incluso para proyectos antes exentos.\u00a0<\/p>CIRAS VS DAS .\u00a0<\/blockquote>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ff434f1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"ff434f1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">El Diagn\u00f3stico Arqueol\u00f3gico de Superficie (DAS): La evoluci\u00f3n necesaria<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-18b405a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"18b405a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"\" data-start=\"301\" data-end=\"512\">El <strong data-start=\"304\" data-end=\"352\">Diagn\u00f3stico Arqueol\u00f3gico de Superficie (DAS)<\/strong> es el nuevo instrumento t\u00e9cnico creado para <strong data-start=\"397\" data-end=\"432\">verificar directamente en campo<\/strong> la presencia o ausencia de evidencias arqueol\u00f3gicas en un \u00e1rea de intervenci\u00f3n.<\/p><p class=\"\" data-start=\"514\" data-end=\"612\">A diferencia del CIRAS, el DAS <strong data-start=\"545\" data-end=\"575\">no se basa solo en papeles<\/strong>. Exige que un arque\u00f3logo habilitado:<\/p><ul data-start=\"614\" data-end=\"833\"><li class=\"\" data-start=\"614\" data-end=\"685\"><p class=\"\" data-start=\"616\" data-end=\"685\">Realice una <strong data-start=\"628\" data-end=\"662\">prospecci\u00f3n visual sistem\u00e1tica<\/strong> en todo el pol\u00edgono.<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"686\" data-end=\"723\"><p class=\"\" data-start=\"688\" data-end=\"723\">Registre coordenadas UTM con GPS.<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"724\" data-end=\"747\"><p class=\"\" data-start=\"726\" data-end=\"747\">Fotograf\u00eda el \u00e1rea.<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"748\" data-end=\"833\"><p class=\"\" data-start=\"750\" data-end=\"833\">Identifique restos visibles (fragmentos de cer\u00e1mica, muros, caminos, tumbas, etc.).<\/p><\/li><\/ul><p class=\"\" data-start=\"835\" data-end=\"942\"><strong data-start=\"835\" data-end=\"942\">Solo si no se encuentran evidencias arqueol\u00f3gicas en superficie, el \u00e1rea puede ser considerada \u201clibre\u201d.\u00a0<\/strong><span style=\"letter-spacing: 0px; word-spacing: 0em;\">CIRAS VS DAS .<\/span><span style=\"letter-spacing: 0px; word-spacing: 0em;\">\u00a0<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6bec74d elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"6bec74d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Fundamento normativo del DAS<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b218cf8 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"b218cf8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p data-start=\"986\" data-end=\"1004\">El DAS se basa en:<\/p><ul data-start=\"1006\" data-end=\"1335\"><li data-start=\"1006\" data-end=\"1134\"><p data-start=\"1008\" data-end=\"1134\"><strong data-start=\"1008\" data-end=\"1048\">Decreto Legislativo N.\u00ba 1680 (2024):<\/strong> Crea formalmente el Diagn\u00f3stico Arqueol\u00f3gico de Superficie como figura obligatoria.<\/p><\/li><li data-start=\"1135\" data-end=\"1232\"><p data-start=\"1137\" data-end=\"1232\"><strong data-start=\"1137\" data-end=\"1173\">Decreto Supremo N.\u00ba 004-2025-MC:<\/strong> Regula su procedimiento, plazos, formatos y condiciones.<\/p><\/li><li data-start=\"1233\" data-end=\"1335\"><p data-start=\"1235\" data-end=\"1335\"><strong data-start=\"1235\" data-end=\"1253\">Ley N.\u00ba 28296:<\/strong> Mantiene la obligaci\u00f3n de proteger todo patrimonio arqueol\u00f3gico, registrado o no.<\/p><\/li><\/ul><blockquote data-start=\"1337\" data-end=\"1476\"><p data-start=\"1339\" data-end=\"1476\">\ud83d\udd17 <a href=\"https:\/\/cdn.www.gob.pe\/uploads\/document\/file\/7391000\/6302533-rm-000439-2024-mc-anexo-1.pdf\" target=\"_new\" rel=\"noopener\" data-start=\"1342\" data-end=\"1476\">Descarga el D.L. 1680 aqu\u00ed (PDF oficial)<\/a>\u00a0<\/p>CIRAS VS DAS\u00a0<\/blockquote>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a6870de elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"a6870de\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Procedimiento t\u00e9cnico del DAS<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-43318a0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"43318a0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ul><li class=\"\" data-start=\"1521\" data-end=\"1632\"><p class=\"\" data-start=\"1524\" data-end=\"1632\"><strong data-start=\"1524\" data-end=\"1566\">Contrataci\u00f3n del arque\u00f3logo habilitado<\/strong><br data-start=\"1566\" data-end=\"1569\" \/>Debe estar registrado oficialmente en el Ministerio de Cultura.<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"1634\" data-end=\"1773\"><p class=\"\" data-start=\"1637\" data-end=\"1773\"><strong data-start=\"1637\" data-end=\"1663\">Levantamiento de campo<\/strong><br data-start=\"1663\" data-end=\"1666\" \/>Se realiza una prospecci\u00f3n visual, recorriendo toda el \u00e1rea definida, con apoyo de GPS y c\u00e1maras digitales.<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"1775\" data-end=\"1976\"><p class=\"\" data-start=\"1778\" data-end=\"1832\"><strong data-start=\"1778\" data-end=\"1813\">Elaboraci\u00f3n del informe t\u00e9cnico<\/strong><br data-start=\"1813\" data-end=\"1816\" \/>Debe contener:<\/p><ul data-start=\"1836\" data-end=\"1976\"><li class=\"\" data-start=\"1836\" data-end=\"1862\"><p class=\"\" data-start=\"1838\" data-end=\"1862\">Ficha t\u00e9cnica del \u00e1rea<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"1866\" data-end=\"1894\"><p class=\"\" data-start=\"1868\" data-end=\"1894\">Croquis georreferenciado<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"1898\" data-end=\"1929\"><p class=\"\" data-start=\"1900\" data-end=\"1929\">Fotograf\u00edas representativas<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"1933\" data-end=\"1976\"><p class=\"\" data-start=\"1935\" data-end=\"1976\">Declaraci\u00f3n de hallazgos (o no hallazgos)<\/p><\/li><\/ul><\/li><li class=\"\" data-start=\"1978\" data-end=\"2121\"><p class=\"\" data-start=\"1981\" data-end=\"2121\"><strong data-start=\"1981\" data-end=\"2001\">Registro digital<\/strong><br data-start=\"2001\" data-end=\"2004\" \/>Se presenta el expediente en la plataforma oficial <a class=\"\" href=\"https:\/\/das.mincul.gob.pe\" target=\"_new\" rel=\"noopener\" data-start=\"2055\" data-end=\"2101\">das.mincul.gob.pe<\/a>, con firma digital.<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"2123\" data-end=\"2221\"><p class=\"\" data-start=\"2126\" data-end=\"2221\"><strong data-start=\"2126\" data-end=\"2146\">Revisi\u00f3n t\u00e9cnica<\/strong><br data-start=\"2146\" data-end=\"2149\" \/>El Ministerio de Cultura eval\u00faa el expediente en m\u00e1ximo 10 d\u00edas h\u00e1biles.<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"2223\" data-end=\"2351\"><p class=\"\" data-start=\"2226\" data-end=\"2351\"><strong data-start=\"2226\" data-end=\"2255\">Registro oficial en SIGDA<\/strong><br data-start=\"2255\" data-end=\"2258\" \/>Si es aprobado, el \u00e1rea queda trazada en el Sistema de Informaci\u00f3n Geogr\u00e1fica de Arqueolog\u00eda.\u00a0<span style=\"background-color: transparent; letter-spacing: 0px; word-spacing: 0em;\">CIRAS VS DAS .<\/span><span style=\"background-color: transparent; letter-spacing: 0px; word-spacing: 0em;\">\u00a0<\/span><\/p><\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-229024c elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"229024c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">\u00bfQu\u00e9 \u00e1reas deben tramitar DAS s\u00ed o s\u00ed?<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0b2be25 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0b2be25\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ul><li class=\"\" data-start=\"2405\" data-end=\"2477\"><p class=\"\" data-start=\"2407\" data-end=\"2477\">Obras de infraestructura (carreteras, puentes, aeropuertos, canales)<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"2478\" data-end=\"2566\"><p class=\"\" data-start=\"2480\" data-end=\"2566\">Proyectos energ\u00e9ticos (l\u00edneas el\u00e9ctricas, ductos, plantas solares o hidroel\u00e9ctricas)<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"2567\" data-end=\"2613\"><p class=\"\" data-start=\"2569\" data-end=\"2613\">Miner\u00eda (exploraci\u00f3n, explotaci\u00f3n, cierre)<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"2614\" data-end=\"2642\"><p class=\"\" data-start=\"2616\" data-end=\"2642\">Viviendas rurales nuevas<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"2643\" data-end=\"2685\"><p class=\"\" data-start=\"2645\" data-end=\"2685\">Urbanizaciones y expansi\u00f3n de ciudades<\/p><\/li><li class=\"\" data-start=\"2686\" data-end=\"2760\"><p class=\"\" data-start=\"2688\" data-end=\"2760\">Proyectos de saneamiento, electrificaci\u00f3n rural, redes de agua y desag\u00fce\u00a0<span style=\"background-color: transparent; letter-spacing: 0px; word-spacing: 0em;\">CIRAS VS DAS .<\/span><span style=\"background-color: transparent; letter-spacing: 0px; word-spacing: 0em;\">\u00a0<\/span><\/p><\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-57d11da elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"57d11da\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Comparativa profunda: CIRAS vs DAS en 2025<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-51eca5d elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"51eca5d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"\" data-start=\"2816\" data-end=\"2919\">Aqu\u00ed tienes la <strong data-start=\"2831\" data-end=\"2850\">tabla extendida<\/strong> que compara t\u00e9cnicamente ambos instrumentos bajo 10 criterios clave:<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0b61df6 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0b61df6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<table class=\"min-w-full\" data-start=\"2921\" data-end=\"3530\"><thead data-start=\"2921\" data-end=\"2947\"><tr data-start=\"2921\" data-end=\"2947\"><th data-start=\"2921\" data-end=\"2932\">Criterio<\/th><th data-start=\"2932\" data-end=\"2940\">CIRAS<\/th><th data-start=\"2940\" data-end=\"2947\">DAS<\/th><\/tr><\/thead><tbody data-start=\"2973\" data-end=\"3530\"><tr data-start=\"2973\" data-end=\"3033\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"2973\" data-end=\"2986\">Naturaleza<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"2986\" data-end=\"3014\">Administrativa (gabinete)<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3014\" data-end=\"3033\">T\u00e9cnica (campo)<\/td><\/tr><tr data-start=\"3034\" data-end=\"3104\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3034\" data-end=\"3060\">Responsable del tr\u00e1mite<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3060\" data-end=\"3079\">Empresa o gestor<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3079\" data-end=\"3104\">Arque\u00f3logo habilitado<\/td><\/tr><tr data-start=\"3105\" data-end=\"3142\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3105\" data-end=\"3127\">Evaluaci\u00f3n en campo<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3127\" data-end=\"3134\">\u274c No<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3134\" data-end=\"3142\">\u2705 S\u00ed<\/td><\/tr><tr data-start=\"3143\" data-end=\"3199\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3143\" data-end=\"3176\">Registro en plataforma oficial<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3176\" data-end=\"3183\">\u274c No<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3183\" data-end=\"3199\">\u2705 S\u00ed (SIGDA)<\/td><\/tr><tr data-start=\"3200\" data-end=\"3239\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3200\" data-end=\"3224\">Base de datos p\u00fablica<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3224\" data-end=\"3231\">\u274c No<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3231\" data-end=\"3239\">\u2705 S\u00ed<\/td><\/tr><tr data-start=\"3240\" data-end=\"3323\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3240\" data-end=\"3251\">Vigencia<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3251\" data-end=\"3282\">Sujeta a cambios del terreno<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3282\" data-end=\"3323\">Permanente (si no cambia el pol\u00edgono)<\/td><\/tr><tr data-start=\"3324\" data-end=\"3387\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3324\" data-end=\"3349\">Integraci\u00f3n en EIA\/DIA<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3349\" data-end=\"3360\">Opcional<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3360\" data-end=\"3387\">Recomendado y preferido<\/td><\/tr><tr data-start=\"3388\" data-end=\"3424\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3388\" data-end=\"3409\">Trazabilidad legal<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3409\" data-end=\"3416\">Baja<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3416\" data-end=\"3424\">Alta<\/td><\/tr><tr data-start=\"3425\" data-end=\"3482\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3425\" data-end=\"3445\">Tiempo de tr\u00e1mite<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3445\" data-end=\"3463\">20 d\u00edas h\u00e1biles<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3463\" data-end=\"3482\">10 d\u00edas h\u00e1biles<\/td><\/tr><tr data-start=\"3483\" data-end=\"3530\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3483\" data-end=\"3515\">Riesgo de hallazgos fortuitos<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3515\" data-end=\"3522\">Alto<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3522\" data-end=\"3530\">Bajo<\/td><\/tr><\/tbody><\/table>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e0f3f5b elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"e0f3f5b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Escenarios pr\u00e1cticos: \u00bfQu\u00e9 tr\u00e1mite corresponde?<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-bb92248 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"bb92248\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<table class=\"min-w-full\" data-start=\"3592\" data-end=\"4167\"><thead data-start=\"3592\" data-end=\"3644\"><tr data-start=\"3592\" data-end=\"3644\"><th data-start=\"3592\" data-end=\"3611\">Tipo de Proyecto<\/th><th data-start=\"3611\" data-end=\"3627\">\u00bfCIRAS o DAS?<\/th><th data-start=\"3627\" data-end=\"3644\">Justificaci\u00f3n<\/th><\/tr><\/thead><tbody data-start=\"3699\" data-end=\"4167\"><tr data-start=\"3699\" data-end=\"3771\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3699\" data-end=\"3731\">Remodelaci\u00f3n interior en Lima<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3731\" data-end=\"3739\">CIRAS<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3739\" data-end=\"3771\">No hay movimiento de tierras<\/td><\/tr><tr data-start=\"3772\" data-end=\"3850\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)] min-w-[calc(var(--thread-content-max-width)\/3)]\" data-start=\"3772\" data-end=\"3818\">Perforaci\u00f3n exploratoria minera en Apur\u00edmac<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3818\" data-end=\"3824\">DAS<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3824\" data-end=\"3850\">Hay remoci\u00f3n de suelos<\/td><\/tr><tr data-start=\"3851\" data-end=\"3925\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3851\" data-end=\"3891\">Ampliaci\u00f3n de carretera rural en Puno<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3891\" data-end=\"3897\">DAS<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3897\" data-end=\"3925\">Intervenci\u00f3n de subsuelo<\/td><\/tr><tr data-start=\"3926\" data-end=\"4001\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)] min-w-[calc(var(--thread-content-max-width)\/3)]\" data-start=\"3926\" data-end=\"3970\">Cableado superficial urbano en Miraflores<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3970\" data-end=\"3978\">CIRAS<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"3978\" data-end=\"4001\">No hay excavaciones<\/td><\/tr><tr data-start=\"4002\" data-end=\"4087\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4002\" data-end=\"4044\">Instalaci\u00f3n de planta solar en Moquegua<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4044\" data-end=\"4050\">DAS<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4050\" data-end=\"4087\">Movimiento de tierras superficial<\/td><\/tr><tr data-start=\"4088\" data-end=\"4167\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)] min-w-[calc(var(--thread-content-max-width)\/3)]\" data-start=\"4088\" data-end=\"4134\">Edificaci\u00f3n de colegio rural nuevo en Cusco<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4134\" data-end=\"4140\">DAS<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4140\" data-end=\"4167\">Excavaci\u00f3n de cimientos<\/td><\/tr><\/tbody><\/table>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a800c09 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"a800c09\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Casos reales donde la elecci\u00f3n correcta (o incorrecta) marc\u00f3 la diferencia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-bcfe129 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"bcfe129\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h3 class=\"\" data-start=\"4255\" data-end=\"4291\">\u2705 Caso de \u00e9xito \u2013 DAS en miner\u00eda<\/h3><p class=\"\" data-start=\"4293\" data-end=\"4560\">Una empresa minera en Cajamarca, al preparar su campa\u00f1a de perforaciones, opt\u00f3 por tramitar DAS para cada plataforma. Gracias a la detecci\u00f3n temprana de peque\u00f1os fragmentos arqueol\u00f3gicos en una de las plataformas, se pudo ajustar el dise\u00f1o y evitar problemas futuros.<\/p><blockquote data-start=\"4562\" data-end=\"4631\"><p class=\"\" data-start=\"4564\" data-end=\"4631\">\ud83d\udcc8 Resultado: Ahorro de S\/ 1.2 millones en paralizaciones y multas.<\/p><\/blockquote>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2d9f914 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"2d9f914\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h3 class=\"\" data-start=\"4638\" data-end=\"4679\">\u274c Caso de error \u2013 CIRAS mal tramitado<\/h3><p class=\"\" data-start=\"4681\" data-end=\"4944\">Un consorcio vial en Hu\u00e1nuco present\u00f3 CIRAS para la ampliaci\u00f3n de un puente rural. Sin embargo, durante las excavaciones se hallaron evidencias de un antiguo camino inca. El proyecto fue paralizado por orden del MINCUL, debiendo luego tramitar un PEA de urgencia.<\/p><blockquote data-start=\"4946\" data-end=\"5021\"><p class=\"\" data-start=\"4948\" data-end=\"5021\">\ud83d\udcc9 Resultado: Demora de 7 meses y p\u00e9rdida de fondos de inversi\u00f3n p\u00fablica.\u00a0CIRAS VS DAS .\u00a0<\/p><\/blockquote>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ba45d25 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"ba45d25\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">\u274c Errores comunes al tramitar CIRAS o DAS\n<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d147d0d elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"d147d0d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p data-start=\"253\" data-end=\"461\">Tramitar correctamente el CIRAS o el DAS puede marcar la diferencia entre un proyecto que fluye sin trabas y uno que se paraliza o sanciona. Aqu\u00ed te comparto los <strong data-start=\"415\" data-end=\"441\">errores m\u00e1s frecuentes<\/strong> que deben evitarse:<\/p><h3 data-start=\"463\" data-end=\"501\">1. \ud83d\udeab Elegir el tr\u00e1mite equivocado<\/h3><p data-start=\"503\" data-end=\"608\"><strong data-start=\"503\" data-end=\"513\">Error:<\/strong> Presentar un CIRAS cuando se requiere un DAS (por ejemplo, en proyectos que s\u00ed mueven tierra).<\/p><p data-start=\"610\" data-end=\"731\"><strong data-start=\"610\" data-end=\"627\">Consecuencia:<\/strong> Observaci\u00f3n o rechazo del expediente; necesidad de rehacer todo el tr\u00e1mite; p\u00e9rdida de tiempo y dinero.<\/p><blockquote data-start=\"733\" data-end=\"902\"><p data-start=\"735\" data-end=\"902\">\u2705 <strong data-start=\"737\" data-end=\"749\">Consejo:<\/strong> Si hay movimiento de tierra, excavaci\u00f3n, instalaci\u00f3n de estructuras, caminos nuevos, o cualquier alteraci\u00f3n del suelo <strong data-start=\"868\" data-end=\"901\">siempre ser\u00e1 necesario un DAS<\/strong>.\u00a0CIRAS VS DAS\u00a0<\/p><\/blockquote><h3 data-start=\"909\" data-end=\"956\">2. \ud83d\udeab No contratar un arque\u00f3logo habilitado<\/h3><p data-start=\"958\" data-end=\"1066\"><strong data-start=\"958\" data-end=\"968\">Error:<\/strong> Intentar gestionar un DAS sin la firma de un arque\u00f3logo registrado ante el Ministerio de Cultura.<\/p><p data-start=\"1068\" data-end=\"1135\"><strong data-start=\"1068\" data-end=\"1085\">Consecuencia:<\/strong> Observaci\u00f3n inmediata; el expediente es inv\u00e1lido.\u00a0CIRAS VS DAS .\u00a0<\/p><blockquote data-start=\"1137\" data-end=\"1266\"><p data-start=\"1139\" data-end=\"1266\">\u2705 <strong data-start=\"1141\" data-end=\"1153\">Consejo:<\/strong> Aseg\u00farate que tu arque\u00f3logo est\u00e9 en el Registro Nacional actualizado y tenga experiencia en tu tipo de proyecto.<\/p><\/blockquote><h3 data-start=\"1273\" data-end=\"1325\">3. \ud83d\udeab Documentaci\u00f3n incompleta o de mala calidad<\/h3><p data-start=\"1327\" data-end=\"1468\"><strong data-start=\"1327\" data-end=\"1337\">Error:<\/strong> Planos sin georreferenciar, fichas t\u00e9cnicas mal elaboradas, fotograf\u00edas borrosas, o informes que no cumplen los formatos exigidos.<\/p><p data-start=\"1470\" data-end=\"1545\"><strong data-start=\"1470\" data-end=\"1487\">Consecuencia:<\/strong> Observaciones que retrasan la aprobaci\u00f3n o rechazo total.\u00a0CIRAS VS DAS .\u00a0<\/p><blockquote data-start=\"1547\" data-end=\"1668\"><p data-start=\"1549\" data-end=\"1668\">\u2705 <strong data-start=\"1551\" data-end=\"1563\">Consejo:<\/strong> Usa planos DWG y shapefiles bien generados; revisa las fichas t\u00e9cnicas del D.L. 1680 y D.S. 004-2025-MC.\u00a0CIRAS VS DAS .\u00a0<\/p><\/blockquote><h3 data-start=\"1675\" data-end=\"1722\">4. \ud83d\udeab Subestimar los plazos administrativos<\/h3><p data-start=\"1724\" data-end=\"1788\"><strong data-start=\"1724\" data-end=\"1734\">Error:<\/strong> Asumir que el tr\u00e1mite del CIRAS o DAS ser\u00e1 inmediato.<\/p><p data-start=\"1790\" data-end=\"1877\"><strong data-start=\"1790\" data-end=\"1807\">Consecuencia:<\/strong> Cronogramas de obra afectados, incumplimiento de hitos contractuales.<\/p><blockquote data-start=\"1879\" data-end=\"1990\"><p data-start=\"1881\" data-end=\"1990\">\u2705 <strong data-start=\"1883\" data-end=\"1895\">Consejo:<\/strong> Planifica al menos 30 d\u00edas adicionales para tramitar y gestionar observaciones en caso surjan.\u00a0CIRAS VS DAS .\u00a0<\/p><\/blockquote>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-13a6a5d elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"13a6a5d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">RUWARK|<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5821de3 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5821de3\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<table class=\"min-w-full\" data-start=\"4292\" data-end=\"4763\"><thead data-start=\"4292\" data-end=\"4317\"><tr data-start=\"4292\" data-end=\"4317\"><th data-start=\"4292\" data-end=\"4302\">Aspecto<\/th><th data-start=\"4302\" data-end=\"4310\">CIRAS<\/th><th data-start=\"4310\" data-end=\"4317\">DAS<\/th><\/tr><\/thead><tbody data-start=\"4344\" data-end=\"4763\"><tr data-start=\"4344\" data-end=\"4460\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4344\" data-end=\"4353\">\u00c1mbito<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4353\" data-end=\"4389\">Urbano consolidado, obras menores<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)] min-w-[calc(var(--thread-content-max-width)\/3)]\" data-start=\"4389\" data-end=\"4460\">Proyectos con remoci\u00f3n de tierras, expansi\u00f3n rural, infraestructura<\/td><\/tr><tr data-start=\"4461\" data-end=\"4549\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4461\" data-end=\"4477\">Procedimiento<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4477\" data-end=\"4505\">Administrativo, sin campo<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4505\" data-end=\"4549\">T\u00e9cnico, con prospecci\u00f3n visual de campo<\/td><\/tr><tr data-start=\"4550\" data-end=\"4609\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4550\" data-end=\"4564\">Responsable<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4564\" data-end=\"4584\">T\u00e9cnico o empresa<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4584\" data-end=\"4609\">Arque\u00f3logo habilitado<\/td><\/tr><tr data-start=\"4610\" data-end=\"4650\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4610\" data-end=\"4621\">Vigencia<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4621\" data-end=\"4636\">Condicionada<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4636\" data-end=\"4650\">Permanente<\/td><\/tr><tr data-start=\"4651\" data-end=\"4716\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4651\" data-end=\"4671\">Riesgo de errores<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4671\" data-end=\"4678\">Alto<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4678\" data-end=\"4716\">Bajo (si se ejecuta correctamente)<\/td><\/tr><tr data-start=\"4717\" data-end=\"4763\"><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4717\" data-end=\"4729\">Tendencia<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4729\" data-end=\"4743\">En retirada<\/td><td class=\"max-w-[calc(var(--thread-content-max-width)*2\/3)]\" data-start=\"4743\" data-end=\"4763\">En consolidaci\u00f3n<\/td><\/tr><\/tbody><\/table>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>La nueva realidad cultural para proyectos en Per\u00fa CIRAS VS DAS . El Per\u00fa es un pa\u00eds donde el suelo respira historia. Debajo de cada carretera, lote urbano, canal de irrigaci\u00f3n o tajo minero puede yacer evidencia milenaria de civilizaciones pasadas. Esta riqueza cultural, a la vez que un orgullo nacional, representa un reto legal [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4188,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"rank_math_focus_keyword":"CIRAS VS DAS","rank_math_description":"","rank_math_title":"","rank_math_canonical_url":"","footnotes":"","rank_math_seo_score":91},"categories":[29,3,9,32],"tags":[],"class_list":["post-4187","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-certificado-de-inexistencia-de-restos-arqueologicos","category-ciras","category-das","category-diagnostico-arqueologico-en-superficie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4187","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4187"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4187\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4188"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4187"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4187"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4187"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}