{"id":6722,"date":"2026-03-24T20:29:44","date_gmt":"2026-03-24T20:29:44","guid":{"rendered":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/?p=6722"},"modified":"2026-03-24T20:34:30","modified_gmt":"2026-03-24T20:34:30","slug":"pea-en-patrimonio-mundial-restricciones-clave-en-2026","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/pea-en-patrimonio-mundial-restricciones-clave-en-2026\/","title":{"rendered":"PEA en Patrimonio Mundial: Restricciones Clave en 2026"},"content":{"rendered":"\n<!--\n  ============================================================\n  BLOG 33 \u2014 PEA en Patrimonio Mundial: Restricciones 2026\n  ============================================================\n  CONFIGURACI\u00d3N RANK MATH:\n  - Focus Keyword: PEA en patrimonio mundial restricciones\n  - Meta Title: PEA en Patrimonio Mundial: Restricciones 2026\n  - Meta Description: Restricciones del PEA en sitios Patrimonio Mundial y Categor\u00eda A en 2026. Excepciones, requisitos y procedimiento seg\u00fan Art. 23.4 RIA.\n  - Slug: pea-patrimonio-mundial-restricciones\n  - URL: https:\/\/ruwark.com\/blog\/pea-patrimonio-mundial-restricciones\/\n-->\n\n<script type=\"application\/ld+json\">\n{\n  \"@context\": \"https:\/\/schema.org\",\n  \"@graph\": [\n    {\n      \"@type\": \"Article\",\n      \"headline\": \"PEA en Patrimonio Mundial: Restricciones Clave en 2026\",\n      \"description\": \"Restricciones del PEA en sitios Patrimonio Mundial y Categor\u00eda A en 2026. Excepciones, requisitos y procedimiento seg\u00fan Art. 23.4 RIA.\",\n      \"author\": { \"@type\": \"Organization\", \"name\": \"RUWARK S.A.C.\", \"url\": \"https:\/\/ruwark.com\" },\n      \"publisher\": { \"@type\": \"Organization\", \"name\": \"RUWARK S.A.C.\", \"url\": \"https:\/\/ruwark.com\" },\n      \"datePublished\": \"2026-03-22\",\n      \"dateModified\": \"2026-03-22\",\n      \"mainEntityOfPage\": \"https:\/\/ruwark.com\/blog\/pea-patrimonio-mundial-restricciones\/\"\n    },\n    {\n      \"@type\": \"FAQPage\",\n      \"mainEntity\": [\n        {\n          \"@type\": \"Question\",\n          \"name\": \"\u00bfSe puede ejecutar un PEA en sitios Patrimonio Mundial?\",\n          \"acceptedAnswer\": { \"@type\": \"Answer\", \"text\": \"No como regla general. El art\u00edculo 23.4 del RIA establece que no se autoriza PEA en bienes culturales incluidos en la Lista del Patrimonio Mundial ni en sitios de Categor\u00eda A. Excepcionalmente, se puede autorizar cuando la intervenci\u00f3n sea necesaria para gesti\u00f3n, protecci\u00f3n y\/o promoci\u00f3n del bien, con opini\u00f3n favorable de la Direcci\u00f3n de Gesti\u00f3n de Monumentos.\" }\n        },\n        {\n          \"@type\": \"Question\",\n          \"name\": \"\u00bfCu\u00e1l es la excepci\u00f3n para PEA en Patrimonio Mundial?\",\n          \"acceptedAnswer\": { \"@type\": \"Answer\", \"text\": \"La excepci\u00f3n del Art. 23.4 permite autorizar un PEA cuando la intervenci\u00f3n sea necesaria para la gesti\u00f3n, protecci\u00f3n y\/o promoci\u00f3n del bien Patrimonio Mundial, siempre que cuente con opini\u00f3n favorable previa de la Direcci\u00f3n de Gesti\u00f3n de Monumentos o la entidad que haga sus veces en las DDC.\" }\n        },\n        {\n          \"@type\": \"Question\",\n          \"name\": \"\u00bfQu\u00e9 es la Categor\u00eda A de bienes arqueol\u00f3gicos?\",\n          \"acceptedAnswer\": { \"@type\": \"Answer\", \"text\": \"Seg\u00fan el art\u00edculo V del RIA, la Categor\u00eda A corresponde a bienes de Alto Potencial Arqueol\u00f3gico que constituyen un recurso para el desarrollo. Son sitios con valor cient\u00edfico excepcional cuya intervenci\u00f3n est\u00e1 restringida, equipar\u00e1ndose en protecci\u00f3n a los sitios Patrimonio Mundial.\" }\n        },\n        {\n          \"@type\": \"Question\",\n          \"name\": \"\u00bfQu\u00e9 opini\u00f3n se necesita para un PEA excepcional en Patrimonio Mundial?\",\n          \"acceptedAnswer\": { \"@type\": \"Answer\", \"text\": \"Se requiere opini\u00f3n favorable de la Direcci\u00f3n de Gesti\u00f3n de Monumentos o la entidad que haga sus veces en las Direcciones Desconcentradas de Cultura (DDC), conforme al art\u00edculo 23.4 del RIA. Esta opini\u00f3n debe ser previa a la autorizaci\u00f3n del PEA.\" }\n        },\n        {\n          \"@type\": \"Question\",\n          \"name\": \"\u00bfQu\u00e9 otros requisitos aplican a proyectos al interior de BIP?\",\n          \"acceptedAnswer\": { \"@type\": \"Answer\", \"text\": \"Seg\u00fan el art\u00edculo 1.7 del RIA, los proyectos al interior de bienes inmuebles prehisp\u00e1nicos requieren opini\u00f3n favorable previa de la Direcci\u00f3n General de Patrimonio Arqueol\u00f3gico Inmueble (DGPA). Este requisito es adicional a la autorizaci\u00f3n del PEA y aplica independientemente de la categor\u00eda del bien.\" }\n        }\n      ]\n    }\n  ]\n}\n<\/script>\n\n<style>\n    \/* ===== RUWARK BLOG BASE ===== *\/\n    .ruwark-blog-container{font-family:'Roboto','Segoe UI',Helvetica,Arial,sans-serif;line-height:1.75;width:100%;box-sizing:border-box;color:#e0e4eb;font-size:16px}.ruwark-blog-container *{box-sizing:border-box}.ruwark-blog-container .ruwark-card{background-color:#14203C;color:#FFFFFF;width:100%;border-radius:16px;overflow:hidden;box-shadow:0 15px 35px rgba(20,32,60,0.25);border-top:8px solid #FC4908;margin:0 auto}.ruwark-blog-container .ruwark-blog-header{padding:40px 40px 25px 40px;text-align:center;border-bottom:1px solid rgba(255,255,255,0.08)}.ruwark-blog-container .ruwark-blog-header .ruwark-category{display:inline-block;background-color:#FC4908;color:#fff;font-size:12px;font-weight:700;text-transform:uppercase;letter-spacing:1.5px;padding:4px 14px;border-radius:20px;margin-bottom:15px}.ruwark-blog-container .ruwark-blog-title{font-size:30px;font-weight:800;color:#FFFFFF;margin:0 0 15px 0;line-height:1.3}.ruwark-blog-container .ruwark-blog-meta{font-size:14px;color:#a0aec0;display:flex;justify-content:center;gap:20px;flex-wrap:wrap}.ruwark-blog-container .ruwark-blog-meta span{display:inline-flex;align-items:center;gap:5px}.ruwark-blog-container .ruwark-blog-body{padding:40px}.ruwark-blog-container .ruwark-toc{background-color:rgba(252,73,8,0.08);border:1px solid rgba(252,73,8,0.2);border-radius:12px;padding:25px 30px;margin-bottom:35px}.ruwark-blog-container .ruwark-toc-title{font-size:16px;font-weight:700;color:#FC4908;margin:0 0 12px 0}.ruwark-blog-container .ruwark-toc ol{margin:0;padding-left:20px}.ruwark-blog-container .ruwark-toc li{margin-bottom:6px;font-size:15px;color:#a0aec0;list-style:decimal}.ruwark-blog-container .ruwark-toc a{color:#a0aec0;text-decoration:none;transition:color 0.2s}.ruwark-blog-container .ruwark-toc a:hover{color:#FC4908}.ruwark-blog-container .ruwark-section{margin-bottom:35px}.ruwark-blog-container .ruwark-section-title{font-size:24px;font-weight:700;color:#FC4908;margin:0 0 15px 0;padding-bottom:10px;border-bottom:2px solid rgba(252,73,8,0.2);line-height:1.3}.ruwark-blog-container .ruwark-subsection-title{font-size:20px;font-weight:700;color:#FFFFFF;margin:25px 0 12px 0;line-height:1.3}.ruwark-blog-container p{font-size:16px;color:#e0e4eb;margin:0 0 15px 0;line-height:1.75}.ruwark-blog-container strong{color:#FFFFFF;font-weight:700}.ruwark-blog-container ul,.ruwark-blog-container ol{padding-left:22px;margin:0 0 15px 0;color:#d1d5db}.ruwark-blog-container li{margin-bottom:8px;font-size:15px;line-height:1.6}\n    .ruwark-blog-container .ruwark-tip-box{background-color:rgba(252,73,8,0.1);border-left:4px solid #FC4908;padding:18px 22px;border-radius:0 10px 10px 0;margin:20px 0}.ruwark-blog-container .ruwark-tip-box .tip-title{color:#FC4908;font-weight:700;font-size:15px;display:block;margin-bottom:6px}.ruwark-blog-container .ruwark-tip-box .tip-text{font-size:14px;color:#d1d5db}.ruwark-blog-container .ruwark-alert-box{background-color:rgba(231,76,60,0.1);border-left:4px solid #e74c3c;padding:18px 22px;border-radius:0 10px 10px 0;margin:20px 0}.ruwark-blog-container .ruwark-alert-box .alert-title{color:#e74c3c;font-weight:700;font-size:15px;display:block;margin-bottom:6px}.ruwark-blog-container .ruwark-alert-box .alert-text{font-size:14px;color:#d1d5db}.ruwark-blog-container .ruwark-success-box{background-color:rgba(46,204,113,0.1);border-left:4px solid #2ecc71;padding:18px 22px;border-radius:0 10px 10px 0;margin:20px 0}.ruwark-blog-container .ruwark-success-box .success-title{color:#2ecc71;font-weight:700;font-size:15px;display:block;margin-bottom:6px}.ruwark-blog-container .ruwark-success-box .success-text{font-size:14px;color:#d1d5db}.ruwark-blog-container .ruwark-table{width:100%;border-collapse:collapse;margin:20px 0;background-color:rgba(20,32,60,0.5);border-radius:8px;overflow:hidden}.ruwark-blog-container .ruwark-table th{background-color:rgba(252,73,8,0.2);color:#FC4908;font-size:14px;font-weight:700;padding:12px 16px;text-align:left}.ruwark-blog-container .ruwark-table td{border-bottom:1px solid rgba(255,255,255,0.05);padding:10px 16px;font-size:14px;color:#d1d5db;vertical-align:top}.ruwark-blog-container .ruwark-table tr:last-child td{border-bottom:none}.ruwark-blog-container .ruwark-faq{margin:35px 0}.ruwark-blog-container .ruwark-faq-item{background-color:rgba(255,255,255,0.03);border:1px solid rgba(255,255,255,0.06);border-radius:10px;padding:20px 24px;margin-bottom:12px;transition:background-color 0.2s}.ruwark-blog-container .ruwark-faq-item:hover{background-color:rgba(255,255,255,0.06)}.ruwark-blog-container .ruwark-faq-question{font-size:17px;font-weight:700;color:#FFFFFF;margin:0 0 10px 0;display:flex;align-items:flex-start;gap:10px}.ruwark-blog-container .ruwark-faq-question .q-icon{color:#FC4908;font-weight:800;flex-shrink:0}.ruwark-blog-container .ruwark-faq-answer{font-size:15px;color:#d1d5db;margin:0;padding-left:28px;line-height:1.7}.ruwark-blog-container .ruwark-cta{background:linear-gradient(135deg,#FC4908 0%,#e03d00 100%);border-radius:14px;padding:35px;text-align:center;margin:35px 0}.ruwark-blog-container .ruwark-cta .cta-title{font-size:22px;font-weight:800;color:#FFFFFF;margin:0 0 10px 0}.ruwark-blog-container .ruwark-cta .cta-text{font-size:15px;color:rgba(255,255,255,0.9);margin:0 0 20px 0}.ruwark-blog-container .ruwark-cta .cta-button{display:inline-block;background-color:#14203C;color:#FFFFFF;font-size:16px;font-weight:700;padding:14px 35px;border-radius:50px;text-decoration:none;transition:transform 0.2s,box-shadow 0.2s}.ruwark-blog-container .ruwark-cta .cta-button:hover{transform:translateY(-2px);box-shadow:0 8px 20px rgba(0,0,0,0.3)}.ruwark-blog-container .ruwark-sources{border-top:1px solid rgba(255,255,255,0.08);padding-top:25px;margin-top:35px}.ruwark-blog-container .ruwark-sources .sources-title{font-size:16px;font-weight:700;color:#a0aec0;margin:0 0 12px 0}.ruwark-blog-container .ruwark-sources ul{list-style:none;padding:0}.ruwark-blog-container .ruwark-sources li{font-size:13px;color:#718096;margin-bottom:6px;padding-left:16px;position:relative}.ruwark-blog-container .ruwark-sources li::before{content:'\u2192';position:absolute;left:0;color:#FC4908}.ruwark-blog-container .ruwark-sources a{color:#FC4908;text-decoration:none}.ruwark-blog-container .ruwark-sources a:hover{text-decoration:underline}.ruwark-blog-container .ruwark-blog-body a{color:#FC4908;text-decoration:none;border-bottom:1px solid rgba(252,73,8,0.3);transition:border-color 0.2s}.ruwark-blog-container .ruwark-blog-body a:hover{border-bottom-color:#FC4908}.ruwark-blog-container .ruwark-step{display:flex;gap:18px;margin-bottom:25px;align-items:flex-start}.ruwark-blog-container .ruwark-step .step-num{width:44px;height:44px;min-width:44px;background-color:#FC4908;color:#FFFFFF;border-radius:50%;display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-weight:800;font-size:18px}.ruwark-blog-container .ruwark-step .step-body{flex:1}.ruwark-blog-container .ruwark-step .step-body .step-name{font-size:17px;font-weight:700;color:#FFFFFF;margin:0 0 6px 0;display:block}.ruwark-blog-container .ruwark-step .step-body p{margin:0;font-size:15px}@media(max-width:768px){.ruwark-blog-container .ruwark-blog-header{padding:30px 20px 20px 20px}.ruwark-blog-container .ruwark-blog-title{font-size:24px}.ruwark-blog-container .ruwark-blog-body{padding:25px 20px}.ruwark-blog-container .ruwark-section-title{font-size:20px}.ruwark-blog-container .ruwark-cta{padding:25px 20px}.ruwark-blog-container .ruwark-blog-meta{flex-direction:column;align-items:center;gap:8px}}\n\n    \/* ===== RUWARK SCHEMA BASE ===== *\/\n    .ruwark-schema-figure{margin:24px 0}\n    .ruwark-schema-img-hidden{position:absolute;width:0;height:0;overflow:hidden;clip:rect(0,0,0,0);border:0}\n    .ruwark-schema{border-radius:12px;overflow:hidden;border:1px solid rgba(252,73,8,0.2);background:linear-gradient(135deg,rgba(255,255,255,0.03),rgba(255,255,255,0.01)),#0f1930}\n    .ruwark-schema-header{background:rgba(252,73,8,0.1);padding:10px 18px;border-bottom:1px solid rgba(252,73,8,0.15);display:flex;align-items:center;gap:10px;flex-wrap:wrap}\n    .ruwark-schema-hbadge{font-size:10px;font-weight:800;letter-spacing:1px;text-transform:uppercase;color:#FC4908;background:rgba(252,73,8,0.15);padding:3px 10px;border-radius:20px;border:1px solid rgba(252,73,8,0.3);white-space:nowrap}\n    .ruwark-schema-htitle{font-size:13px;font-weight:700;color:#fff;line-height:1.3}\n    .ruwark-schema-body{padding:16px 18px}\n    .ruwark-schema-stats{display:flex;gap:10px;flex-wrap:wrap}\n    .ruwark-schema-stat{flex:1;min-width:80px;background:rgba(255,255,255,0.04);border-radius:8px;padding:12px 8px;text-align:center;border:1px solid rgba(255,255,255,0.06)}\n    .ruwark-schema-stat-num{font-size:24px;font-weight:900;color:#FC4908;line-height:1}\n    .ruwark-schema-stat-lbl{font-size:10px;font-weight:700;color:#d1d5db;text-transform:uppercase;letter-spacing:0.5px;margin-top:5px;line-height:1.3}\n    .ruwark-schema-steps{display:flex;flex-direction:column;gap:7px}\n    .ruwark-schema-step-row{display:flex;align-items:flex-start;gap:10px}\n    .ruwark-schema-step-n{min-width:22px;height:22px;background:#FC4908;color:#fff;border-radius:50%;font-size:11px;font-weight:800;display:flex;align-items:center;justify-content:center;flex-shrink:0;margin-top:1px}\n    .ruwark-schema-step-t{font-size:13px;color:#d1d5db;line-height:1.5}\n    .ruwark-schema-checks{display:flex;flex-direction:column;gap:7px}\n    .ruwark-schema-check-row{display:flex;align-items:flex-start;gap:10px}\n    .ruwark-schema-check-icon{color:#2ecc71;font-size:13px;flex-shrink:0;margin-top:2px;font-weight:700}\n    .ruwark-schema-check-t{font-size:13px;color:#d1d5db;line-height:1.5}\n    .ruwark-schema-drows{display:flex;flex-direction:column;gap:6px}\n    .ruwark-schema-drow{display:flex;gap:10px;align-items:flex-start;background:rgba(255,255,255,0.03);border-radius:6px;padding:8px 12px}\n    .ruwark-schema-drow-lbl{font-size:10px;font-weight:800;color:#FC4908;text-transform:uppercase;letter-spacing:0.5px;min-width:52px;flex-shrink:0;padding-top:2px;line-height:1.3}\n    .ruwark-schema-drow-val{font-size:13px;color:#d1d5db;line-height:1.4}\n    .ruwark-schema-cols{display:grid;grid-template-columns:1fr 1fr;gap:10px}\n    .ruwark-schema-col{background:rgba(255,255,255,0.03);border-radius:8px;padding:12px;border:1px solid rgba(255,255,255,0.06)}\n    .ruwark-schema-col-head{font-size:10px;font-weight:800;text-transform:uppercase;letter-spacing:0.7px;color:#FC4908;margin-bottom:8px;padding-bottom:6px;border-bottom:1px solid rgba(252,73,8,0.2)}\n    .ruwark-schema-col-item{font-size:12px;color:#d1d5db;line-height:1.6;padding:1px 0}\n    @media(max-width:600px){.ruwark-schema-cols{grid-template-columns:1fr}.ruwark-schema-stats{flex-direction:column}}\n    .ruwark-blog-container .ruwark-img-full{display:block;width:100%;height:auto;border-radius:12px;margin:24px 0;border:1px solid rgba(255,255,255,0.06)}\n\n    \/* ===== ESQUEMAS VISUALES ===== *\/\n    .ruwark-flow{display:flex;align-items:stretch;gap:0;margin:24px 0;overflow-x:auto;padding-bottom:8px}\n    .ruwark-flow-node{flex:1;min-width:110px;text-align:center;position:relative;padding:0 6px}\n    .ruwark-flow-icon{width:52px;height:52px;border-radius:50%;display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-size:22px;margin:0 auto 8px auto;border:3px solid rgba(252,73,8,0.4);background:rgba(252,73,8,0.1);transition:transform 0.2s}\n    .ruwark-flow-node:hover .ruwark-flow-icon{transform:scale(1.1)}\n    .ruwark-flow-icon.active{background:#FC4908;border-color:#FC4908}\n    .ruwark-flow-label{font-size:11px;font-weight:700;color:#fff;line-height:1.3;margin-bottom:4px}\n    .ruwark-flow-sub{font-size:10px;color:#a0aec0;line-height:1.3}\n    .ruwark-flow-arrow{display:flex;align-items:center;justify-content:center;min-width:28px;color:#FC4908;font-size:18px;font-weight:900;flex-shrink:0;padding-bottom:30px}\n    @media(max-width:600px){.ruwark-flow{flex-direction:column;align-items:center}.ruwark-flow-arrow{transform:rotate(90deg);min-width:auto;padding:4px 0}}\n\n    .ruwark-tree{margin:20px 0}\n    .ruwark-tree-root{background:rgba(252,73,8,0.1);border:1px solid rgba(252,73,8,0.3);border-radius:10px;padding:14px 18px;text-align:center;font-size:14px;font-weight:700;color:#FC4908;margin-bottom:12px}\n    .ruwark-tree-branches{display:grid;grid-template-columns:1fr 1fr;gap:10px}\n    .ruwark-tree-branch{position:relative;padding-top:20px}\n    .ruwark-tree-branch::before{content:'';position:absolute;top:0;left:50%;width:2px;height:14px;background:rgba(252,73,8,0.3)}\n    .ruwark-tree-condition{border-radius:8px;padding:12px;text-align:center;font-size:12px;min-height:100%}\n    .ruwark-tree-condition.result-green{background:rgba(46,204,113,0.1);border:1px solid rgba(46,204,113,0.25)}\n    .ruwark-tree-condition.result-red{background:rgba(231,76,60,0.1);border:1px solid rgba(231,76,60,0.25)}\n    .ruwark-tree-cond-label{font-weight:700;font-size:11px;text-transform:uppercase;letter-spacing:0.5px;margin-bottom:6px;display:block}\n    .result-green .ruwark-tree-cond-label{color:#2ecc71}\n    .result-red .ruwark-tree-cond-label{color:#e74c3c}\n    .ruwark-tree-cond-text{color:#d1d5db;font-size:11px;line-height:1.4;margin-bottom:8px}\n    .ruwark-tree-cond-action{font-size:10px;font-weight:700;color:#fff;background:rgba(255,255,255,0.08);border-radius:6px;padding:6px 8px;display:inline-block}\n    @media(max-width:600px){.ruwark-tree-branches{grid-template-columns:1fr}}\n\n    .ruwark-compare{display:grid;grid-template-columns:1fr 1fr 1fr;gap:10px;margin:20px 0}\n    .ruwark-compare-card{background:rgba(255,255,255,0.03);border-radius:12px;padding:16px;border:1px solid rgba(255,255,255,0.06);text-align:center;position:relative;overflow:hidden}\n    .ruwark-compare-card.highlight{border-color:rgba(252,73,8,0.5);background:rgba(252,73,8,0.05)}\n    .ruwark-compare-card.highlight::before{content:'RESTRICCI\u00d3N PEA';position:absolute;top:0;left:0;right:0;background:#e74c3c;color:#fff;font-size:8px;font-weight:800;letter-spacing:1px;padding:3px 0;text-transform:uppercase}\n    .ruwark-compare-card.highlight .ruwark-compare-name{margin-top:12px}\n    .ruwark-compare-name{font-size:16px;font-weight:800;color:#FC4908;margin-bottom:4px}\n    .ruwark-compare-full{font-size:10px;color:#a0aec0;margin-bottom:12px;line-height:1.3}\n    .ruwark-compare-row{display:flex;justify-content:space-between;padding:6px 0;border-top:1px solid rgba(255,255,255,0.04);font-size:11px}\n    .ruwark-compare-row-lbl{color:#718096;font-weight:600}\n    .ruwark-compare-row-val{color:#d1d5db;font-weight:700;text-align:right}\n    @media(max-width:600px){.ruwark-compare{grid-template-columns:1fr}}\n<\/style>\n\n<div class=\"ruwark-blog-container\">\n    <div class=\"ruwark-card\">\n        <div class=\"ruwark-blog-header\">\n            <span class=\"ruwark-category\">PEA<\/span>\n            <p class=\"ruwark-blog-title\">PEA en Patrimonio Mundial: Restricciones Clave en 2026<\/p>\n            <div class=\"ruwark-blog-meta\">\n                <span>\u270d\ufe0f RUWARK S.A.C.<\/span>\n                <span>\ud83d\udcc5 Marzo 2026<\/span>\n                <span>\u23f1\ufe0f 10 min de lectura<\/span>\n            <\/div>\n        <\/div>\n\n        <div class=\"ruwark-blog-body\">\n\n            <!-- TOC -->\n            <div class=\"ruwark-toc\">\n                <p class=\"ruwark-toc-title\">\ud83d\udcd1 Tabla de Contenidos<\/p>\n                <ol>\n                    <li><a href=\"#prohibicion-general\">La prohibici\u00f3n general del PEA en Patrimonio Mundial<\/a><\/li>\n                    <li><a href=\"#art-234\">Art. 23.4 RIA: texto normativo y alcance<\/a><\/li>\n                    <li><a href=\"#categoria-a\">Categor\u00eda A: bienes de Alto Potencial Arqueol\u00f3gico<\/a><\/li>\n                    <li><a href=\"#excepcion\">La excepci\u00f3n: gesti\u00f3n, protecci\u00f3n y promoci\u00f3n<\/a><\/li>\n                    <li><a href=\"#procedimiento-excepcional\">Procedimiento para PEA excepcional en Patrimonio Mundial<\/a><\/li>\n                    <li><a href=\"#opinion-dgm\">Opini\u00f3n favorable de la Direcci\u00f3n de Gesti\u00f3n de Monumentos<\/a><\/li>\n                    <li><a href=\"#art-17-dgpa\">Art. 1.7: opini\u00f3n DGPA para proyectos en BIP<\/a><\/li>\n                    <li><a href=\"#sitios-peru\">Sitios Patrimonio Mundial en Per\u00fa afectados<\/a><\/li>\n                    <li><a href=\"#faq-patrimonio\">Preguntas frecuentes<\/a><\/li>\n                <\/ol>\n            <\/div>\n\n            <!-- INTRO -->\n            <p>Las <strong>restricciones del PEA en patrimonio mundial<\/strong> representan una de las limitaciones m\u00e1s estrictas del Reglamento de Intervenciones Arqueol\u00f3gicas vigente en 2026. El art\u00edculo 23.4 del RIA proh\u00edbe como regla general la autorizaci\u00f3n de PEA en sitios de la Lista del Patrimonio Mundial y en bienes de Categor\u00eda A. En <strong>RuwArk S.A.C.<\/strong>, consultora arqueol\u00f3gica en Cusco, asesoramos a titulares de proyectos que enfrentan estas restricciones y gestionamos los procedimientos excepcionales ante el Ministerio de Cultura.<\/p>\n\n            <!-- HERO SCHEMA -->\n            <figure class=\"ruwark-schema-figure\" role=\"img\" aria-label=\"PEA en patrimonio mundial restricciones Art 23.4 RIA prohibici\u00f3n y excepci\u00f3n\">\n            <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ruwark.com\/wp-content\/uploads\/pea-patrimonio-mundial-01.webp\" alt=\"PEA en patrimonio mundial restricciones 2026 Art 23.4 RIA Categor\u00eda A prohibici\u00f3n y excepci\u00f3n\" width=\"1\" height=\"1\" loading=\"lazy\" class=\"ruwark-schema-img-hidden\">\n            <div class=\"ruwark-schema\"><div class=\"ruwark-schema-header\"><span class=\"ruwark-schema-hbadge\">ART. 23.4 RIA<\/span><span class=\"ruwark-schema-htitle\">PEA en Patrimonio Mundial \u2014 Restricciones 2026<\/span><\/div><div class=\"ruwark-schema-body\"><div class=\"ruwark-schema-stats\"><div class=\"ruwark-schema-stat\"><div class=\"ruwark-schema-stat-num\">23.4<\/div><div class=\"ruwark-schema-stat-lbl\">ART\u00cdCULO RESTRICTIVO<\/div><\/div><div class=\"ruwark-schema-stat\"><div class=\"ruwark-schema-stat-num\">2<\/div><div class=\"ruwark-schema-stat-lbl\">TIPOS DE BIEN RESTRINGIDOS<\/div><\/div><div class=\"ruwark-schema-stat\"><div class=\"ruwark-schema-stat-num\">1<\/div><div class=\"ruwark-schema-stat-lbl\">EXCEPCI\u00d3N PERMITIDA<\/div><\/div><div class=\"ruwark-schema-stat\"><div class=\"ruwark-schema-stat-num\">DGM<\/div><div class=\"ruwark-schema-stat-lbl\">OPINI\u00d3N REQUERIDA<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n            <\/figure>\n\n\n            <!-- ===================== SECCI\u00d3N 1 ===================== -->\n            <div class=\"ruwark-section\" id=\"prohibicion-general\">\n                <h2 class=\"ruwark-section-title\">1. La prohibici\u00f3n general del PEA en patrimonio mundial<\/h2>\n                <p>El art\u00edculo 23.4 del Reglamento de Intervenciones Arqueol\u00f3gicas establece una <strong>prohibici\u00f3n general<\/strong> para la autorizaci\u00f3n de PEA en dos tipos de bienes culturales: los incluidos en la Lista del Patrimonio Mundial de la UNESCO y los clasificados como Categor\u00eda A (Alto Potencial Arqueol\u00f3gico).<\/p>\n                <p>Esta restricci\u00f3n reconoce que estos bienes tienen un valor arqueol\u00f3gico excepcional que requiere protecci\u00f3n reforzada. Las <strong>restricciones del PEA en patrimonio mundial<\/strong> buscan evitar que excavaciones restringidas pongan en riesgo la integridad de sitios que constituyen recurso para el desarrollo y patrimonio de la humanidad.<\/p>\n\n                <div class=\"ruwark-alert-box\">\n                    <span class=\"alert-title\">\u26a0\ufe0f Prohibici\u00f3n normativa expresa<\/span>\n                    <span class=\"alert-text\">El Art. 23.4 establece textualmente: <em>\u00abNo se autoriza PEA en los bienes culturales incluidos en la Lista del Patrimonio Mundial y otros sitios que sean de categor\u00eda A.\u00bb<\/em> Esta prohibici\u00f3n aplica por defecto a todas las solicitudes.<\/span>\n                <\/div>\n            <\/div>\n\n\n            <!-- ===================== SECCI\u00d3N 2 ===================== -->\n            <div class=\"ruwark-section\" id=\"art-234\">\n                <h2 class=\"ruwark-section-title\">2. Art. 23.4 RIA: texto normativo y restricciones del PEA<\/h2>\n                <p>Para comprender el alcance completo de las restricciones, presentamos el texto normativo del art\u00edculo 23.4 desglosado:<\/p>\n\n                <!-- SCHEMA: Texto normativo -->\n                <figure class=\"ruwark-schema-figure\" role=\"img\" aria-label=\"Art 23.4 RIA texto normativo PEA patrimonio mundial restricciones y excepci\u00f3n\">\n                <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ruwark.com\/wp-content\/uploads\/pea-patrimonio-mundial-02.webp\" alt=\"PEA en patrimonio mundial restricciones Art 23.4 RIA texto normativo desglosado\" width=\"1\" height=\"1\" loading=\"lazy\" class=\"ruwark-schema-img-hidden\">\n                <div class=\"ruwark-schema\"><div class=\"ruwark-schema-header\"><span class=\"ruwark-schema-hbadge\">ART\u00cdCULO 23.4<\/span><span class=\"ruwark-schema-htitle\">Texto Normativo Desglosado \u2014 Restricciones PEA<\/span><\/div><div class=\"ruwark-schema-body\"><div class=\"ruwark-schema-drows\"><div class=\"ruwark-schema-drow\"><div class=\"ruwark-schema-drow-lbl\">REGLA<\/div><div class=\"ruwark-schema-drow-val\"><strong>\u00abNo se autoriza PEA en los bienes culturales incluidos en la Lista del Patrimonio Mundial y otros sitios que sean de categor\u00eda A.\u00bb<\/strong><\/div><\/div><div class=\"ruwark-schema-drow\"><div class=\"ruwark-schema-drow-lbl\">EXCEPCI\u00d3N<\/div><div class=\"ruwark-schema-drow-val\"><strong>\u00abExcepcionalmente, se podr\u00e1 autorizar un PEA cuando dicha intervenci\u00f3n sea necesaria para su gesti\u00f3n, protecci\u00f3n y\/o promoci\u00f3n.\u00bb<\/strong><\/div><\/div><div class=\"ruwark-schema-drow\"><div class=\"ruwark-schema-drow-lbl\">REQUISITO<\/div><div class=\"ruwark-schema-drow-val\"><strong>\u00ab&#8230;previa opini\u00f3n favorable de la Direcci\u00f3n de Gesti\u00f3n de Monumentos o la que haga sus veces en las DDC.\u00bb<\/strong><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n                <\/figure>\n\n                <p>El art\u00edculo establece tres elementos claros: una <strong>regla general<\/strong> (prohibici\u00f3n), una <strong>excepci\u00f3n<\/strong> (gesti\u00f3n, protecci\u00f3n, promoci\u00f3n) y un <strong>requisito<\/strong> (opini\u00f3n favorable de la DGM). Sin cumplir los tres, no procede la autorizaci\u00f3n.<\/p>\n            <\/div>\n\n\n            <!-- ===================== SECCI\u00d3N 3 ===================== -->\n            <div class=\"ruwark-section\" id=\"categoria-a\">\n                <h2 class=\"ruwark-section-title\">3. Categor\u00eda A: bienes de Alto Potencial Arqueol\u00f3gico<\/h2>\n                <p>El art\u00edculo V del RIA define la <strong>Categor\u00eda A<\/strong> como bienes de Alto Potencial Arqueol\u00f3gico que constituyen un recurso para el desarrollo. Estos bienes reciben la misma protecci\u00f3n que los sitios Patrimonio Mundial en relaci\u00f3n a las restricciones del PEA.<\/p>\n\n                <!-- COMPARE CARDS: Categor\u00edas -->\n                <div class=\"ruwark-compare\">\n                    <div class=\"ruwark-compare-card highlight\">\n                        <div class=\"ruwark-compare-name\">Categor\u00eda A<\/div>\n                        <div class=\"ruwark-compare-full\">Alto Potencial Arqueol\u00f3gico<\/div>\n                        <div class=\"ruwark-compare-row\"><span class=\"ruwark-compare-row-lbl\">PEA permitido<\/span><span class=\"ruwark-compare-row-val\">Solo excepcional<\/span><\/div>\n                        <div class=\"ruwark-compare-row\"><span class=\"ruwark-compare-row-lbl\">Valor<\/span><span class=\"ruwark-compare-row-val\">Recurso para desarrollo<\/span><\/div>\n                        <div class=\"ruwark-compare-row\"><span class=\"ruwark-compare-row-lbl\">Protecci\u00f3n<\/span><span class=\"ruwark-compare-row-val\">M\u00e1xima<\/span><\/div>\n                        <div class=\"ruwark-compare-row\"><span class=\"ruwark-compare-row-lbl\">Requisito PEA<\/span><span class=\"ruwark-compare-row-val\">Opini\u00f3n DGM<\/span><\/div>\n                    <\/div>\n                    <div class=\"ruwark-compare-card\">\n                        <div class=\"ruwark-compare-name\">Categor\u00eda B<\/div>\n                        <div class=\"ruwark-compare-full\">Potencial Medio<\/div>\n                        <div class=\"ruwark-compare-row\"><span class=\"ruwark-compare-row-lbl\">PEA permitido<\/span><span class=\"ruwark-compare-row-val\">S\u00ed, con autorizaci\u00f3n<\/span><\/div>\n                        <div class=\"ruwark-compare-row\"><span class=\"ruwark-compare-row-lbl\">Valor<\/span><span class=\"ruwark-compare-row-val\">Informaci\u00f3n significativa<\/span><\/div>\n                        <div class=\"ruwark-compare-row\"><span class=\"ruwark-compare-row-lbl\">Protecci\u00f3n<\/span><span class=\"ruwark-compare-row-val\">Alta<\/span><\/div>\n                        <div class=\"ruwark-compare-row\"><span class=\"ruwark-compare-row-lbl\">Requisito PEA<\/span><span class=\"ruwark-compare-row-val\">Procedimiento est\u00e1ndar<\/span><\/div>\n                    <\/div>\n                    <div class=\"ruwark-compare-card\">\n                        <div class=\"ruwark-compare-name\">Categor\u00eda C<\/div>\n                        <div class=\"ruwark-compare-full\">Bajo Potencial<\/div>\n                        <div class=\"ruwark-compare-row\"><span class=\"ruwark-compare-row-lbl\">PEA permitido<\/span><span class=\"ruwark-compare-row-val\">S\u00ed, con autorizaci\u00f3n<\/span><\/div>\n                        <div class=\"ruwark-compare-row\"><span class=\"ruwark-compare-row-lbl\">Valor<\/span><span class=\"ruwark-compare-row-val\">Limitada informaci\u00f3n<\/span><\/div>\n                        <div class=\"ruwark-compare-row\"><span class=\"ruwark-compare-row-lbl\">Protecci\u00f3n<\/span><span class=\"ruwark-compare-row-val\">Est\u00e1ndar<\/span><\/div>\n                        <div class=\"ruwark-compare-row\"><span class=\"ruwark-compare-row-lbl\">Requisito PEA<\/span><span class=\"ruwark-compare-row-val\">Procedimiento est\u00e1ndar<\/span><\/div>\n                    <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"ruwark-tip-box\">\n                    <span class=\"tip-title\">\ud83d\udca1 Dato clave<\/span>\n                    <span class=\"tip-text\">La clasificaci\u00f3n de categor\u00edas se determina en el marco de evaluaciones previas o mediante la informaci\u00f3n del catastro arqueol\u00f3gico. Antes de planificar cualquier intervenci\u00f3n, consulta el <a href=\"https:\/\/www.gob.pe\/cultura\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">SIGDA del Ministerio de Cultura<\/a> para verificar la categor\u00eda del bien.<\/span>\n                <\/div>\n            <\/div>\n\n\n            <!-- ===================== SECCI\u00d3N 4 ===================== -->\n            <div class=\"ruwark-section\" id=\"excepcion\">\n                <h2 class=\"ruwark-section-title\">4. La excepci\u00f3n: PEA para gesti\u00f3n, protecci\u00f3n y promoci\u00f3n<\/h2>\n                <p>El Art. 23.4 contempla una \u00fanica <strong>excepci\u00f3n<\/strong> a la prohibici\u00f3n general de <strong>PEA en patrimonio mundial restricciones<\/strong>. Se puede autorizar excepcionalmente un PEA cuando la intervenci\u00f3n sea necesaria para:<\/p>\n\n                <div class=\"ruwark-step\">\n                    <div class=\"step-num\">1<\/div>\n                    <div class=\"step-body\">\n                        <span class=\"step-name\">Gesti\u00f3n del bien<\/span>\n                        <p>Intervenciones necesarias para la administraci\u00f3n y manejo del sitio Patrimonio Mundial o Categor\u00eda A. Ejemplo: evaluaciones para planes de manejo arqueol\u00f3gico del sitio.<\/p>\n                    <\/div>\n                <\/div>\n                <div class=\"ruwark-step\">\n                    <div class=\"step-num\">2<\/div>\n                    <div class=\"step-body\">\n                        <span class=\"step-name\">Protecci\u00f3n del bien<\/span>\n                        <p>Intervenciones necesarias para prevenir o mitigar da\u00f1os al bien. Ejemplo: evaluaciones previas a obras de estabilizaci\u00f3n, drenaje o protecci\u00f3n estructural.<\/p>\n                    <\/div>\n                <\/div>\n                <div class=\"ruwark-step\">\n                    <div class=\"step-num\">3<\/div>\n                    <div class=\"step-body\">\n                        <span class=\"step-name\">Promoci\u00f3n del bien<\/span>\n                        <p>Intervenciones necesarias para poner en valor y difundir el patrimonio. Ejemplo: evaluaciones para proyectos de investigaci\u00f3n cient\u00edfica o circuitos de visita.<\/p>\n                    <\/div>\n                <\/div>\n\n                <!-- DECISION TREE -->\n                <div class=\"ruwark-tree\">\n                    <div class=\"ruwark-tree-root\">\ud83d\udccb \u00bfSe puede autorizar PEA en Patrimonio Mundial o Categor\u00eda A?<\/div>\n                    <div class=\"ruwark-tree-branches\">\n                        <div class=\"ruwark-tree-branch\">\n                            <div class=\"ruwark-tree-condition result-red\">\n                                <span class=\"ruwark-tree-cond-label\">Regla general<\/span>\n                                <div class=\"ruwark-tree-cond-text\">No se autoriza PEA. Prohibici\u00f3n expresa del Art. 23.4 RIA.<\/div>\n                                <span class=\"ruwark-tree-cond-action\">\u2192 Solicitud denegada<\/span>\n                            <\/div>\n                        <\/div>\n                        <div class=\"ruwark-tree-branch\">\n                            <div class=\"ruwark-tree-condition result-green\">\n                                <span class=\"ruwark-tree-cond-label\">Excepci\u00f3n (gesti\u00f3n\/protecci\u00f3n\/promoci\u00f3n)<\/span>\n                                <div class=\"ruwark-tree-cond-text\">Se puede autorizar si es necesario para el bien + opini\u00f3n favorable DGM.<\/div>\n                                <span class=\"ruwark-tree-cond-action\">\u2192 PEA excepcional con requisitos<\/span>\n                            <\/div>\n                        <\/div>\n                    <\/div>\n                <\/div>\n            <\/div>\n\n\n            <!-- ===================== SECCI\u00d3N 5 ===================== -->\n            <div class=\"ruwark-section\" id=\"procedimiento-excepcional\">\n                <h2 class=\"ruwark-section-title\">5. Procedimiento para PEA excepcional en patrimonio mundial<\/h2>\n                <p>Si el proyecto califica para la excepci\u00f3n del Art. 23.4, el procedimiento para obtener la autorizaci\u00f3n de un PEA excepcional incluye pasos adicionales al tr\u00e1mite est\u00e1ndar:<\/p>\n\n                <!-- FLOWCHART -->\n                <div class=\"ruwark-flow\">\n                    <div class=\"ruwark-flow-node\">\n                        <div class=\"ruwark-flow-icon\">\ud83d\udccb<\/div>\n                        <div class=\"ruwark-flow-label\">Justificar excepci\u00f3n<\/div>\n                        <div class=\"ruwark-flow-sub\">Gesti\u00f3n \/ Protecci\u00f3n \/ Promoci\u00f3n<\/div>\n                    <\/div>\n                    <div class=\"ruwark-flow-arrow\">\u2192<\/div>\n                    <div class=\"ruwark-flow-node\">\n                        <div class=\"ruwark-flow-icon active\">\ud83d\udcdd<\/div>\n                        <div class=\"ruwark-flow-label\">Solicitar opini\u00f3n DGM<\/div>\n                        <div class=\"ruwark-flow-sub\">Dir. Gesti\u00f3n de Monumentos<\/div>\n                    <\/div>\n                    <div class=\"ruwark-flow-arrow\">\u2192<\/div>\n                    <div class=\"ruwark-flow-node\">\n                        <div class=\"ruwark-flow-icon\">\u2705<\/div>\n                        <div class=\"ruwark-flow-label\">Opini\u00f3n favorable<\/div>\n                        <div class=\"ruwark-flow-sub\">Requisito previo<\/div>\n                    <\/div>\n                    <div class=\"ruwark-flow-arrow\">\u2192<\/div>\n                    <div class=\"ruwark-flow-node\">\n                        <div class=\"ruwark-flow-icon\">\ud83d\udcca<\/div>\n                        <div class=\"ruwark-flow-label\">Solicitud PEA + opini\u00f3n<\/div>\n                        <div class=\"ruwark-flow-sub\">Expediente completo<\/div>\n                    <\/div>\n                    <div class=\"ruwark-flow-arrow\">\u2192<\/div>\n                    <div class=\"ruwark-flow-node\">\n                        <div class=\"ruwark-flow-icon\">\ud83c\udfdb\ufe0f<\/div>\n                        <div class=\"ruwark-flow-label\">DCIA autoriza<\/div>\n                        <div class=\"ruwark-flow-sub\">PEA excepcional<\/div>\n                    <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"ruwark-alert-box\">\n                    <span class=\"alert-title\">\u26a0\ufe0f Orden obligatorio<\/span>\n                    <span class=\"alert-text\">La opini\u00f3n favorable de la DGM debe obtenerse <strong>antes<\/strong> de presentar la solicitud de PEA ante la DCIA. Presentar la solicitud sin la opini\u00f3n favorable resulta en denegaci\u00f3n autom\u00e1tica.<\/span>\n                <\/div>\n            <\/div>\n\n\n            <!-- ===================== SECCI\u00d3N 6 ===================== -->\n            <div class=\"ruwark-section\" id=\"opinion-dgm\">\n                <h2 class=\"ruwark-section-title\">6. Opini\u00f3n de la Direcci\u00f3n de Gesti\u00f3n de Monumentos<\/h2>\n                <p>La opini\u00f3n favorable de la <strong>Direcci\u00f3n de Gesti\u00f3n de Monumentos (DGM)<\/strong> es el requisito habilitante para el PEA excepcional. En las regiones, esta funci\u00f3n la ejerce la entidad que haga sus veces en las Direcciones Desconcentradas de Cultura (DDC).<\/p>\n\n                <table class=\"ruwark-table\">\n                    <thead>\n                        <tr><th>Aspecto<\/th><th>Detalle<\/th><\/tr>\n                    <\/thead>\n                    <tbody>\n                        <tr><td><strong>Entidad emisora<\/strong><\/td><td>Direcci\u00f3n de Gesti\u00f3n de Monumentos (Lima) o DDC competente (regiones)<\/td><\/tr>\n                        <tr><td><strong>Tipo de opini\u00f3n<\/strong><\/td><td>Favorable (obligatoria para proseguir) o desfavorable (impide el PEA)<\/td><\/tr>\n                        <tr><td><strong>Contenido de la solicitud<\/strong><\/td><td>Justificaci\u00f3n t\u00e9cnica de la necesidad del PEA para gesti\u00f3n, protecci\u00f3n o promoci\u00f3n del bien<\/td><\/tr>\n                        <tr><td><strong>Momento del tr\u00e1mite<\/strong><\/td><td>Previa a la presentaci\u00f3n de la solicitud de PEA ante la DCIA<\/td><\/tr>\n                        <tr><td><strong>Car\u00e1cter<\/strong><\/td><td>Vinculante \u2014 sin opini\u00f3n favorable, la DCIA no puede autorizar el PEA<\/td><\/tr>\n                    <\/tbody>\n                <\/table>\n\n                <div class=\"ruwark-tip-box\">\n                    <span class=\"tip-title\">\ud83d\udca1 Consejo RUWARK<\/span>\n                    <span class=\"tip-text\">La justificaci\u00f3n t\u00e9cnica ante la DGM debe demostrar que el PEA es <strong>necesario para el propio bien<\/strong>, no para un proyecto externo. Proyectos de infraestructura que solo necesitan verificar restos no califican para la excepci\u00f3n. Consulta nuestra gu\u00eda sobre <a href=\"https:\/\/ruwark.com\/blog\/como-tramitar-pea-ministerio-cultura\/\">c\u00f3mo tramitar un PEA<\/a> para el procedimiento est\u00e1ndar.<\/span>\n                <\/div>\n            <\/div>\n\n\n            <!-- ===================== SECCI\u00d3N 7 ===================== -->\n            <div class=\"ruwark-section\" id=\"art-17-dgpa\">\n                <h2 class=\"ruwark-section-title\">7. Art. 1.7: opini\u00f3n DGPA para proyectos al interior de BIP<\/h2>\n                <p>Adem\u00e1s de las restricciones del Art. 23.4, existe un requisito adicional que aplica a todos los proyectos al interior de bienes inmuebles prehisp\u00e1nicos, independientemente de su categor\u00eda:<\/p>\n\n                <!-- SCHEMA: Art 1.7 -->\n                <figure class=\"ruwark-schema-figure\" role=\"img\" aria-label=\"Art 1.7 RIA opini\u00f3n DGPA proyectos al interior de bienes inmuebles prehisp\u00e1nicos\">\n                <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ruwark.com\/wp-content\/uploads\/pea-patrimonio-mundial-03.webp\" alt=\"PEA en patrimonio mundial restricciones Art 1.7 opini\u00f3n DGPA proyectos interior BIP\" width=\"1\" height=\"1\" loading=\"lazy\" class=\"ruwark-schema-img-hidden\">\n                <div class=\"ruwark-schema\"><div class=\"ruwark-schema-header\"><span class=\"ruwark-schema-hbadge\">ART. 1.7<\/span><span class=\"ruwark-schema-htitle\">Opini\u00f3n Favorable DGPA \u2014 Proyectos al Interior de BIP<\/span><\/div><div class=\"ruwark-schema-body\"><div class=\"ruwark-schema-drows\"><div class=\"ruwark-schema-drow\"><div class=\"ruwark-schema-drow-lbl\">REGLA<\/div><div class=\"ruwark-schema-drow-val\">Los proyectos al interior de bienes inmuebles prehisp\u00e1nicos requieren <strong>opini\u00f3n favorable previa de la DGPA<\/strong> (Direcci\u00f3n General de Patrimonio Arqueol\u00f3gico Inmueble).<\/div><\/div><div class=\"ruwark-schema-drow\"><div class=\"ruwark-schema-drow-lbl\">ALCANCE<\/div><div class=\"ruwark-schema-drow-val\">Aplica a todos los bienes inmuebles prehisp\u00e1nicos, sin distinci\u00f3n de categor\u00eda (A, B o C).<\/div><\/div><div class=\"ruwark-schema-drow\"><div class=\"ruwark-schema-drow-lbl\">EFECTO<\/div><div class=\"ruwark-schema-drow-val\">Requisito adicional e independiente al PEA. Se suma a los requisitos del Art. 23.4 para bienes Patrimonio Mundial.<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n                <\/figure>\n\n                <div class=\"ruwark-success-box\">\n                    <span class=\"success-title\">\u2705 Doble requisito para Patrimonio Mundial<\/span>\n                    <span class=\"success-text\">Un proyecto al interior de un bien Patrimonio Mundial necesita <strong>dos opiniones previas<\/strong>: la de la DGM (Art. 23.4) para habilitar el PEA excepcional, y la de la DGPA (Art. 1.7) por tratarse de un proyecto al interior de BIP. Ambas son vinculantes y previas a la solicitud del PEA.<\/span>\n                <\/div>\n            <\/div>\n\n\n            <!-- ===================== SECCI\u00d3N 8 ===================== -->\n            <div class=\"ruwark-section\" id=\"sitios-peru\">\n                <h2 class=\"ruwark-section-title\">8. Sitios Patrimonio Mundial en Per\u00fa con restricciones PEA<\/h2>\n                <p>Las restricciones del Art. 23.4 aplican a todos los bienes culturales peruanos incluidos en la Lista del Patrimonio Mundial de la UNESCO que contengan componente arqueol\u00f3gico:<\/p>\n\n                <table class=\"ruwark-table\">\n                    <thead>\n                        <tr><th>Sitio<\/th><th>A\u00f1o de inscripci\u00f3n<\/th><th>Regi\u00f3n<\/th><\/tr>\n                    <\/thead>\n                    <tbody>\n                        <tr><td><strong>Ciudad del Cusco<\/strong><\/td><td>1983<\/td><td>Cusco<\/td><\/tr>\n                        <tr><td><strong>Santuario Hist\u00f3rico de Machu Picchu<\/strong><\/td><td>1983<\/td><td>Cusco<\/td><\/tr>\n                        <tr><td><strong>Sitio Arqueol\u00f3gico de Chav\u00edn<\/strong><\/td><td>1985<\/td><td>\u00c1ncash<\/td><\/tr>\n                        <tr><td><strong>Zona Arqueol\u00f3gica de Chan Chan<\/strong><\/td><td>1986<\/td><td>La Libertad<\/td><\/tr>\n                        <tr><td><strong>L\u00edneas y Geoglifos de Nasca y Palpa<\/strong><\/td><td>1994<\/td><td>Ica \/ Arequipa<\/td><\/tr>\n                        <tr><td><strong>Ciudad Sagrada de Caral-Supe<\/strong><\/td><td>2009<\/td><td>Lima<\/td><\/tr>\n                        <tr><td><strong>Qhapaq \u00d1an \u2014 Sistema Vial Andino<\/strong><\/td><td>2014<\/td><td>Multiregional<\/td><\/tr>\n                    <\/tbody>\n                <\/table>\n\n                <div class=\"ruwark-alert-box\">\n                    <span class=\"alert-title\">\u26a0\ufe0f Aplicaci\u00f3n en Cusco<\/span>\n                    <span class=\"alert-text\">En Cusco, tanto la Ciudad del Cusco como el Santuario de Machu Picchu y los tramos del Qhapaq \u00d1an est\u00e1n sujetos a las <strong>restricciones del PEA en patrimonio mundial<\/strong>. Cualquier proyecto que involucre excavaciones en estas zonas debe cumplir con el procedimiento excepcional del Art. 23.4, incluyendo la opini\u00f3n de la DDC Cusco o la DGM en Lima. Consulta el portal del <a href=\"https:\/\/www.gob.pe\/institucion\/cultura\/normas-legales\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ministerio de Cultura<\/a> para la normativa vigente.<\/span>\n                <\/div>\n            <\/div>\n\n\n            <!-- ===================== SECCI\u00d3N 9: FAQ ===================== -->\n            <div class=\"ruwark-section\" id=\"faq-patrimonio\">\n                <h2 class=\"ruwark-section-title\">9. Preguntas frecuentes<\/h2>\n                <div class=\"ruwark-faq\">\n                    <div class=\"ruwark-faq-item\">\n                        <h3 class=\"ruwark-faq-question\"><span class=\"q-icon\">\u2753<\/span> \u00bfSe puede ejecutar un PEA en sitios Patrimonio Mundial?<\/h3>\n                        <p class=\"ruwark-faq-answer\"><strong>No como regla general.<\/strong> El Art. 23.4 proh\u00edbe el PEA en Patrimonio Mundial y Categor\u00eda A. Solo se permite excepcionalmente para gesti\u00f3n, protecci\u00f3n o promoci\u00f3n del bien, con opini\u00f3n favorable de la DGM.<\/p>\n                    <\/div>\n                    <div class=\"ruwark-faq-item\">\n                        <h3 class=\"ruwark-faq-question\"><span class=\"q-icon\">\u2753<\/span> \u00bfCu\u00e1l es la excepci\u00f3n para PEA en Patrimonio Mundial?<\/h3>\n                        <p class=\"ruwark-faq-answer\">La excepci\u00f3n aplica cuando el PEA sea necesario para la <strong>gesti\u00f3n, protecci\u00f3n y\/o promoci\u00f3n<\/strong> del bien, con opini\u00f3n favorable previa de la DGM o la DDC competente.<\/p>\n                    <\/div>\n                    <div class=\"ruwark-faq-item\">\n                        <h3 class=\"ruwark-faq-question\"><span class=\"q-icon\">\u2753<\/span> \u00bfQu\u00e9 es la Categor\u00eda A de bienes arqueol\u00f3gicos?<\/h3>\n                        <p class=\"ruwark-faq-answer\">Seg\u00fan el Art. V del RIA, son bienes de <strong>Alto Potencial Arqueol\u00f3gico<\/strong> que constituyen un recurso para el desarrollo. Reciben la misma protecci\u00f3n que los sitios Patrimonio Mundial.<\/p>\n                    <\/div>\n                    <div class=\"ruwark-faq-item\">\n                        <h3 class=\"ruwark-faq-question\"><span class=\"q-icon\">\u2753<\/span> \u00bfQu\u00e9 opini\u00f3n se necesita para un PEA excepcional en Patrimonio Mundial?<\/h3>\n                        <p class=\"ruwark-faq-answer\">Opini\u00f3n favorable de la <strong>Direcci\u00f3n de Gesti\u00f3n de Monumentos<\/strong> o la DDC competente. Debe obtenerse antes de presentar la solicitud de PEA ante la DCIA.<\/p>\n                    <\/div>\n                    <div class=\"ruwark-faq-item\">\n                        <h3 class=\"ruwark-faq-question\"><span class=\"q-icon\">\u2753<\/span> \u00bfQu\u00e9 otros requisitos aplican a proyectos al interior de BIP?<\/h3>\n                        <p class=\"ruwark-faq-answer\">El Art. 1.7 exige <strong>opini\u00f3n favorable previa de la DGPA<\/strong> para todos los proyectos al interior de bienes inmuebles prehisp\u00e1nicos, adicional a cualquier otro requisito.<\/p>\n                    <\/div>\n                <\/div>\n            <\/div>\n\n\n            <!-- ===================== CTA + CIERRE ===================== -->\n            <div class=\"ruwark-section\">\n                <h2 class=\"ruwark-section-title\">10. Asesor\u00eda en PEA y patrimonio mundial<\/h2>\n                <p>Gestionar un PEA en zonas con restricciones de Patrimonio Mundial o Categor\u00eda A requiere conocimiento especializado del Art. 23.4 y sus excepciones. En <strong>RuwArk S.A.C.<\/strong>, consultora arqueol\u00f3gica en Cusco, asesoramos a titulares de proyectos en zonas protegidas y gestionamos los <a href=\"https:\/\/ruwark.com\/blog\/como-tramitar-pea-ministerio-cultura\/\">procedimientos excepcionales ante el MC<\/a>.<\/p>\n            <\/div>\n\n            <div class=\"ruwark-cta\">\n                <p class=\"cta-title\">\u00bfTu proyecto est\u00e1 en zona Patrimonio Mundial?<\/p>\n                <p class=\"cta-text\">Te asesoramos sobre la viabilidad del PEA y gestionamos el procedimiento excepcional ante la DGM y DCIA.<\/p>\n                <a href=\"https:\/\/ruwark.com\/contacto\/\" class=\"cta-button\">\ud83d\udcde Consulta gratuita<\/a>\n            <\/div>\n\n            <div class=\"ruwark-tip-box\">\n                <span class=\"tip-title\">\ud83d\udcda Art\u00edculos relacionados<\/span>\n                <span class=\"tip-text\">\n                    \u2192 <a href=\"https:\/\/ruwark.com\/blog\/como-tramitar-pea-ministerio-cultura\/\">C\u00f3mo Tramitar un PEA ante el Ministerio de Cultura<\/a><br>\n                    \u2192 <a href=\"https:\/\/ruwark.com\/blog\/potencial-arqueologico-pea-criterios\/\">Potencial Arqueol\u00f3gico PEA: 5 Criterios Clave<\/a><br>\n                    \u2192 <a href=\"https:\/\/ruwark.com\/blog\/informe-final-pea-contenido\/\">Informe Final PEA: Qu\u00e9 Debe Contener<\/a>\n                <\/span>\n            <\/div>\n\n            <div class=\"ruwark-sources\">\n                <p class=\"sources-title\">\ud83d\udcd6 Fuentes y referencias normativas<\/p>\n                <ul>\n                    <li><a href=\"https:\/\/www.gob.pe\/institucion\/cultura\/normas-legales\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">D.S. N\u00b0 011-2022-MC \u2014 Reglamento de Intervenciones Arqueol\u00f3gicas, Art. 23.4, Art. 1.7, Art. V<\/a><\/li>\n                    <li><a href=\"https:\/\/www.gob.pe\/institucion\/cultura\/normas-legales\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">D.S. N\u00b0 004-2025-MC \u2014 Modificaci\u00f3n del RIA<\/a><\/li>\n                    <li><a href=\"https:\/\/whc.unesco.org\/es\/list\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">UNESCO \u2014 Lista del Patrimonio Mundial<\/a><\/li>\n                    <li><a href=\"https:\/\/www.gob.pe\/cultura\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ministerio de Cultura del Per\u00fa \u2014 Portal oficial<\/a><\/li>\n                <\/ul>\n            <\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>PEA PEA en Patrimonio Mundial: Restricciones Clave en 2026 \u270d\ufe0f RUWARK S.A.C. \ud83d\udcc5 Marzo 2026 \u23f1\ufe0f 10 min de lectura \ud83d\udcd1 Tabla de Contenidos La prohibici\u00f3n general del PEA en Patrimonio Mundial Art. 23.4 RIA: texto normativo y alcance Categor\u00eda A: bienes de Alto Potencial Arqueol\u00f3gico La excepci\u00f3n: gesti\u00f3n, protecci\u00f3n y promoci\u00f3n Procedimiento para PEA [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6723,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"rank_math_focus_keyword":"Patrimonio","rank_math_description":"","rank_math_title":"","rank_math_canonical_url":"","footnotes":""},"categories":[5],"tags":[25],"class_list":["post-6722","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pea","tag-pea"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6722","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6722"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6722\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6724,"href":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6722\/revisions\/6724"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6723"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6722"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6722"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruwark.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6722"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}